İŞ KIYAFETİNİN BEDELİ İŞÇİNİN ÜCRETİNDEN KESİLEBİLİR Mİ?
Şimdi adım adım biraz daha konuyu derinleştirmekte fayda var. İşçinin sağlık ve güvenlik risklerinden korunmasını amaçlayan kişisel koruyucu donanım kapsamına giren eşyalar işveren tarafından ücretsiz olarak verilmelidir. Danışmanlık faaliyetleri sırasında bize ulaşan sorulardaki iş kıyafeti bu nitelikte değildir. İşveren işçilerin işyerinin logosunu taşıyan tek tip kıyafet giymesini isteyebilir. Ancak eğer iş sözleşmesinde bu kıyafetlerin bedelinin işçinin ücretinden kesileceğine ilişkin bir hüküm yoksa, bedelin ücretten kesilebilmesi için işçinin onayı aranır. Eğer işyerinde daha önce iş kıyafetlerinin bedeli işçiden kesilmezken, daha sonra böyle bir kural getirildiyse, bu durum çalışma koşullarında esaslı değişiklik olarak değerlendirilebilir. İşçi bu değişikliği onaylamak zorunda değildir.
İşyerinde tek tip kıyafetin bedelinin işçiden istenmesi sorunu tek bir kişiyi ilgilendirmemektedir. İşyerinde bu sorunla karşı karşıya olan kişi sayısına ve herkesin aynı duyarlılığı gösterip göstermediğine göre atılacak adım konusunda bir değerlendirme yapılmasında yarar vardır.
İşçinin, işverence zimmetine teslim edilen iş elbiselerini iade etmemesi durumunda işveren, elbiselerin yıpranma payını düşerek güncel rayiç bedelini işçiden talep edebilir. İade edilmeyen veya kullanılmaz hale gelen zimmetle teslim edilmiş demirbaş malzemelerin ücreti, işçinin son hak edişinden veya kıdem, ihbar tazminatından yasal kesinti sınırları çerçevesinde mahsup edilebilir.
İş elbisesinin iade edilmemesiyle ilgili hukuki ve pratik süreçler şöyledir:
Çalışana görevi sırasında kullanılmak üzere teslim edilen donanım ve ekipmanların zimmet karşılığı teslim alınması önemlidir. İşçi işten ayrılırken bunları iade etmekle yükümlüdür.
İşveren, iade edilmeyen eşyalar için işçiden yıpranma payını düşerek maliyeti üzerinden bir tutarı talep edebilir.
Yargıtay kararlarına göre talep edilecek bedel ürünün sıfır fiyatı değil, fesih tarihindeki kullanım süresi ve amortisman giderleri dikkate alınarak hesaplanan ikinci el değeridir. Ayrıca, ücret kesme cezası kurallarına uyularak bu bedel işçinin alacaklarından kesilebilir.
Kişisel kıyafetler ile iş elbisesi ayrımı burada önem kazanmaktadır.İşverenin sağladığı giyim eşyası takım elbise, ayakkabı gibi günlük hayatta da kullanılabilen kişisel kıyafetler ise durum değişebilir. İşten çıkışta geri alınamayan kişisel kıyafetlerin ücret kesintisine konu edilmesi yasal açıdan tartışmalıdır.
Baret, tulum, iş ayakkabısı gibi spesifik iş sağlığı ve güvenliği (İSG) demirbaşları ise her durumda iadeye tabidir.
Eğer insan kaynakları departmanı tarafındaysanız, süreci doğru yönetmek adına;
İşçinin imzalı zimmet belgesi olup olmadığını kontrol edebilirsiniz.Kıyafetlerin niteliğine göre hesaplama yöntemini belirleyebilirsiniz.İşçinin imzaladığı ibraname veya İş Sözleşmesi maddelerine başvurabilirsiniz.
Çalışanın housekeeper olduğunu düşünerek olayı öreneklendirelim: Housekeeper (kat hizmetleri görevlisi) iş elbiseleri genellikle kişisel kullanıma uygun olmayan, işletmeye özel logolu ve hijyen standartlarına tabi spesifik iş kıyafetleridir. Bu nedenle işçi ayrılırken bunları iade etmek zorundadır.İşçi kat hizmetleri elbiselerini iade etmezse şu adımları izlemelisiniz:
Zimmet Belgesini Kontrol Edin: İşe başlarken işçiye imzalatılan zimmet tutanağında housekeeper formasının, önlüğünün veya pantolonunun adet ve nitelik olarak belirtilmiş olması gerekir.
Rayiç Bedel Hesabı Yapın: Kıyafetlerin sıfır bedelini değil, kullanılmışlık durumunu (amortisman payını) düşerek güncel yıpranmış değerini hesaplayın.
Son Hak Edişten Mahsup Edin: İşçinin yazılı onayı veya sözleşme hükmü var ise, hesaplanan bu rayiç bedeli işçinin son maaşından veya varsa tazminat alacaklarından düşebilirsiniz.
İhtarname Gönderin: Eğer işçinin alacağı yoksa veya kesinti tutarı yetersiz kalıyorsa işçiye resmi bir ihtarname göndererek elbiseleri iade etmesini, aksi halde bedelinin hukuki yollardan tahsil edileceğini bildirebilirsiniz.
Unutulmamalıdır ki; çalışanın ücretinden yapılacak her türlü kesintinin bir muvafakata dayanması gerekir. Bu nedenle zimmet listelerinde yahut iş sözleşmelerinde iade edilmeyen iş elbiselerinin bedelinin tahsil edileceğinin yazılı olması ve bu belgelerin işçinin imzasını taşıması gerekir...
