SOSYAL GÜVENLİK MEVZUATINDA EN ÇOK YAPILAN HATALAR

Kıymetli okurlarım sosyal güvenlik mevzuatı teknik bir mevzuat olması nedeniyle çok sık hata yapılan, farklı yorumlanabilen bir o kadar da yaptırımları ağır olan bir mevzuat olması nedeniyle hatırlatmalar yapılmasını ve profesyonel hizmet alınmasını zorunlu kılmaktadır.

            5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca işverenler;

• Sigortalı işe giriş bildirgesini süresi içinde vermek,

• Sigortalının fiili çalışma durumuna uygun prim ve kazanç bildiriminde bulunmak,

• İşten çıkış hallerini gerçeğe uygun şekilde bildirmek,

• Eksik gün ve kazanç bildirimlerini belgelendirmek yükümlülüğü altındadır.

Bu yükümlülüklerin ihlali halinde idari para cezaları, gecikme cezası ve zammı, teşvik iptali ve bazı hallerde sahte sigortalılık değerlendirmesi söz konusu olmaktadır.

            Uygulamada sıkça karşılaşılan bir durum, işe giriş bildirgesi verilmiş olmasına rağmen sigortalının fiili çalışmaya hiç başlamamasıdır. Sigortalılığın başlangıcı fiili çalışmanın varlığına bağlıdır. Bu nedenle fiili çalışma hiç başlamamışsa, işe giriş bildirgesinin süresi içinde iptal edilmesi gerekmektedir. Aksi halde işe giriş bildirgesinin iptal edilmemesi ve ilgili ay için 0 gün–0 kazanç bildirimi yapılması, SGK denetimlerinde sahte sigortalılık şüphesiyle fiili çalışma araştırmasına sebep olmaktadır.

            İşten çıkış kodları, yalnızca SGK kayıtlarını değil; işsizlik sigortası, arabuluculuk süreci ve yargılama aşamalarını da doğrudan etkilemektedir. Buna rağmen uygulamada, fiili fesih nedeniyle uyumlu olmayan kodların bildirildiği görülmektedir.Bu durum uzun vadede işveren aleyhine sonuçlar doğurmakta; özellikle yargılama sürecinde çelişkili beyanlar olarak değerlendirilmektedir.

            Eksik gün bildirimi yapılırken bildirilen gerekçenin mevzuata uygun olması ve belgeyle desteklenmesi zorunludur. Yanlış gerekçe seçimi veya belgesiz bildirim hâlinde, SGK tarafından eksik gün bildirimi kabul edilmemekte ve geriye dönük prim tahakkuku yapılmaktadır. SGK tarafından kabul edilebilecek belgelerin her zaman düzenlenebilir nitelikte olmaması gerekmektedir.Bu durum özellikle ücretsiz izin, kısmi süreli çalışma ve sağlık raporları bakımından işverenler açısından önemli bir risk oluşturmaktadır.

            Sigortalının fiilen yaptığı iş ile SGK’na  verilen bildirgelerdeki meslek kodu ve unvanın uyumsuz olması iş kazaları, meslek hastalıkları, MYK denetimleri ve asgari işçilik incelemelerinde işveren aleyhine ciddi sonuçlar doğurabilmektedir.Bu nedenle unvan değişikliği, yalnızca bordro veya iç organizasyon meselesi olarak algılanmamalıdır.İşverenlerin işe giriş bildirgelerinde meslek kodunu yanlış bildirmesi asgari ücretin yüzde onu tutarında idari para cezası uygulanmasına sebep olabilecektir.

            Eksik gün bildirimi yapılırken bildirilen gerekçenin mevzuata uygun olması ve belgeyle desteklenmesi zorunludur. Yanlış gerekçe seçimi veya belgesiz bildirim hâlinde, SGK tarafından eksik gün bildirimi kabul edilmemekte ve geriye dönük olarak eksik günler için prim tahakkuku yapılmaktadır.Bu durum özellikle ücretsiz izin, kısmi süreli çalışma ve sağlık raporları bakımından işverenler açısından önemli bir risk oluşturmaktadır.Bu nedenle puantaj kaydı tutulması, istirahat raporlarının onaylanması ve özlük dosyasında hıfzedilmesi önem arz etmektedir.

            Sonuç olarak; işe giriş, işten ayrılış bildirgelerinişn düzenlenmesi, eksik gün bildirimleri ve meslek kodu seçimlerinde titizlikle hareket edilmesi  ve profesyonel destek alınması gerekir.