İŞVEREN ÇALIŞANINI TEK TARAFLI OLARAK ÜCRETSİZ İZNE ÇIKARABİLİR Mİ?

 Kıymetli okurlarım çalışma hayatının unsurlarından biri de ücretsiz izin.Peki nedir bu ücretsiz izin, nasıl kullandırılır, nasıl alınır, adı gibi ücretsiz kalınan bir dönem midir, işçinin haberi olmaksızın ücretsiz izne çıkarılması mümkün müdür? Teker teker bu soruları cevaplayalım.

            Ücretsiz izin, iş sözleşmesinin tarafların anlaşmasıyla askıya alınmasıdır. Bu dönemde işçi çalışmaz ve ücret almaz; iş sözleşmesi ise devam eder.

Sorulardan bir kısmının cevabı ücretsiz izin tanımında gizli. Evet işçinin çalışmadığı, karşılığında ücret talep etmediği bir izin türüdür ücretsiz izin.

            Peki işçinin haberi olmadan işveren onu ücretsiz izne çıkarabilir mi? Kulağa tehlikeli gelen bu sorunun cevabını bugünkü yazımda cevaplamaya çalışacağım.

            Ücretsiz izin uygulanabilmesi için temel şartlar şunlardır;

İşçinin yazılı onayı alınmalıdır.

İzin süresi tarafların mutabakatıyla belirlenir.

İzin süresince işçi başka bir işte çalışamaz.

İzin talebi yazılı olarak kayıt altına alınmalıdır!

            Ücretsiz izin süresince işçi, işverenin verdiği görevleri yerine getirmekle yükümlü değildir ve işveren de işçiden performans bekleyemez.Bununla birlikte, işçi iznin sonunda işe geri dönmekle yükümlüdür, aksi durumda devamsızlık nedeniyle işten çıkarılabilir. 

İşçinin sır saklama yükümlülüğü ve işverenin gözetme yükümlülüğü gibi yan edimler ise ücretsiz izin süresince devam eder.

            Koronavirus zamamnında olduğu gibi kanun koyucu tarafından işverene açıkça yetki verilmediği takdirde, işveren tek taraflı olarak yani işçinin yazılı talebini veya onayını almadan  çalışanını zorla ücretsiz izne çıkaramaz.

            Yargıtay 9.H.D’nin 2004/22912 E., 2016/4095K. Nolu kararında zorla ücretsiz izin verilmesnin  hizmet akdinin feshi niteliğinde olduğuna karar verilmiştir.

            Ücretsiz izin dönemi, işçinin fiilen çalışmaması nedeniyle ücrete ve sigortaya hak kazanmadığı dönemdir.Ücretsiz izinde geçen süreler kıdem tazminatına esas süre hesaplanırken dışlanır, hesaba dahil edilmez.

            Yargıtay kararlarında açıkça ücretsiz izinli olunan dönemin yıllık izin kıdeminde hesaba dahil edilmeyeceği de düzenlenmiştir. İş akdinin askıda olduğu bu dönemin kıdeme esas alınmaması gerektiğinde şüphe bulunmamaktadır.

            Bu nedenle işiçinin ihtiyacından kaynaklanan bir nedenle ücretsiz izin talebinin olması gerekir. En azından bu konuda işçinin onayı olması beklenir.

Sonuç olarak; ücretsiz izin süresi, iş sözleşmesinin askıda olduğu süreyi kapsar ve genellikle kıdeme sayılmaz.

İşveren, işçiyi tek taraflı olarak ücretsiz izne çıkaramaz; işçinin yazılı onayı gereklidir.

Onaysız uygulama, ücretin ödenmemesi sayılır ve işçiye haklı fesih hakkı doğurabilir...