ÇALIŞANA YILLIK İZİN KULLANDIRIRKEN NELERE DİKKAT EDELİM?
Çok kıymetli okurlarım yaz aylarında en çok karşılaştığımız bu soruya verdiğimiz cevabı buradan da özetleyerek bu haftanın konusunu belirlemek istedim. Dilerseniz yıllık izin düzenlemesinin amacını açıklayarak bir giriş yapalım.
Kanun koyucu çalışanın dinlendirilmesini isterken, sağlığını korumayı, yorgunluğa bağlı dikkatsizliğin önüne geçmeyi, dolayısıyla iş kazalarını önlemeyi amaçlamıştır. Bu arada dinlenen işçinin iş kalitesi ve verimliliğinin artırılması da uygulamanın doğal sonuçlarından olacaktır.
Yıllık ücretli izin hakkı, işçinin işyerinde çalışmaya başladığı tarihten itibaren bir yıllık hizmet süresini tamamlamasıyla doğar. Dikkat edilmesi gereken nokta ise deneme süresinin de bu sürenin hesabında dikkate alması gerektiğidir.
En çok kafa karıştıran bir diğer nokta ise; işçinin aynı işverene bağlı olarak fasılalı çalışmasında karşımıza çıkmaktadır. Aynı işverene ait farklı işyerlerinde ardı ardına veya değişik tarihlerde çalışılmış olması halinde, yıllık ücretli izne hak kazanmak için aranan bir yıllık hizmet süresinin hesabında bu işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
İşçilere verilecek yıllık ücretli izin hizmet süresine göre belirlenmektedir;
Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara 14 günden,
Beş yıldan fazla, on beş yıldan az olanlara 20 günden,
On beş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara 26 günden az olamaz.
Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır.
Yıllık ücretli izinlerini işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara talepte bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri şartıyla, yolda geçecek süre için toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni verilmesi zorunludur.
Yine dikkat edilmesi gereken bir başka husus ise; 18 yaşında veya daha küçük ya da 50 yaşında veya daha büyük işçilerin yıllık ücretli izin süresinin en az 20 gün olması gerekir.
Alt işveren işçilerinden, alt işverenin değişmesine rağmen aynı işyerinde çalışmaya devam edenlerin yıllık ücretli izin süreleri, aynı işyerinde geçen toplam çalışma süreleri esas alınarak hesaplanır.Asıl işveren, alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin hak kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin kullanılıp kullanılmadığını denetlemek ve ilgili yıl içinde kullandırılmasını sağlamakla, alt işveren ise tutmakla yükümlü olduğu izin kayıt belgesinin bir örneğini asıl işverene sunmakla yükümlüdür.
Denetimlerde en çok dikkat edilen bir başka husus ise yıllık iznin bölünerek kullandırılması hususudur. Kural olarak yıllık ücretli iznin işveren tarafından bölünmeden ve kesintisiz şekilde kullandırılması esastır. Ancak, işçi ve işverenin anlaşması halinde, bir bölümü on günden az olmamak üzere yıllık izin bölümler halinde kullandırılabilir.
Yıllık ücretli izin kullanılan sürelerde sosyal sigorta primlerinin ödenmesine devam edilir.
İşçinin yıllık ücretli izin süresi içinde başka bir işyerinde ücretle çalışması yasaktır.
İşçi, yıllık ücretli iznini dilediği tarihte tek taraflı olarak kullanamaz. Hak kazanılan yıllık ücretli iznin kullanılmak istendiği tarih, en az bir ay önceden işverene yazılı olarak bildirilmelidir.
İşveren, söz konusu talebi izin kuruluna; izin kurulu oluşturulması zorunlu olmayan işyerlerinde ise işçi temsilcisi ile işveren temsilcisine ileterek izin talebine ilişkin değerlendirme yapılmasını sağlar. İzin zamanı belirlenirken işyerindeki işin niteliği ve gerekleri, aynı tarihe ilişkin diğer izin talepleri ile işçinin önceki yıl izin kullandığı dönemler dikkate alınır.
İşyerinde 100’den fazla işçi çalışması hâlinde kanunen bir izin kurulunun oluşturulması zorunludur. İzin kurulu; işveren veya işveren vekilini temsilen bir, işçileri temsilen iki kişi olmak üzere toplam üç kişiden oluşur. İzin kurulu üyesi olacak işçiler ve yedekleri, varsa işyeri sendika temsilcisi tarafından; yoksa işyerinde çalışan işçiler tarafından seçilir. İzin kuruluna işveren temsilcisi olan üye başkanlık eder. İzin kurulu üyeleri iki yılda bir yeniden seçilir.
İşçiler, yıllık izinlerini hangi tarihlerde kullanmak istediklerine ilişkin taleplerini izin kuruluna iletir. İzin kurulu, başkanın çağrısı üzerine toplanarak bu talepleri işyerindeki işçi sayısı, işçilerin kıdemleri ve işlerin aksamaması gerekliliği ile birlikte değerlendirir ve buna göre bir izin çizelgesi düzenler. Bu çizelgede, her bir işçinin hangi tarihler arasında yıllık izin kullanacağı gösterilir. İşverence onaylanan yıllık izin çizelgeleri işyerinde ilan edilir.
İşverenlerin, işyerinde çalışan tüm işçilerin yıllık ücretli izin kullanımını gösteren kayıtları tutma yükümlülüğü bulunmaktadır. Yıllık izin formu bu konuda yeterli olmayıp özellikle yıllık izin defteri de kullanılması gerekmektedir...
