TOPRAK, "HOBİ" LÜKSÜNDEN KURTULUYOR MU?
Geçmişte yasal boşluklardan faydalanılarak tarım arazilerinin konut veya hobi bahçesi yapılması amacıyla kurulan konut ve yapı kooperatiflerinin tarım arazisi satın alması tamamen yasaklandı. Tarımsal amaçlı kooperatiflerin arazi edinimi ise Tarım ve Orman Bakanlığı'nın iznine bağlandı.
Tarım arazilerine izin alınmadan inşa edilen hobi bahçesi evlerine, konteynerlere, prefabrik yapılara ve bungalovlara elektrik, su ve doğal gaz aboneliği bağlanması kesinlikle yasaklandı. Kaçak abonelik açan kurumlara işlem başına 100 bin TL idari para cezası uygulanacak.
İzin alınmadan yapılan yapılar için izinsiz kullanım cezası metrekare başına 2.500 TL'ye yükseltildi. Tarım arazilerini bölerek hobi bahçesi haline getirenlere ve satanlara 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası riski getirildi. Tespit edilen yeni kaçak yapılar 1 ay içinde yıkılacak. Belediye yıkımı gerçekleştirmezse Tarım ve Orman Bakanlığı devreye girerek yıkımı yapacak.
Kanun, halihazırda var olan hobi bahçeleri için toplu bir yıkım hükmü içermiyor. Ancak altyapı ambargosu ve sert denetimler sebebiyle mevcut yerlerin de yaşam alanı olarak kullanılması son derece zorlaştı. Özetle, tapusunda "tarla", "bağ" veya "bahçe" yazan arazilerde izinsiz tek bir çivi dahi çakılması dönemi kapandı.
Türkiye'de tam ve resmi bir devlet kurumu veri tabanı (TÜİK gibi) tarafından tutulan net bir hobi bahçesi sayısı bulunmuyor. Ülke genelinde 11 bini resmi kayıtlı olmak üzere, gayri resmi kooperatif hisseleri ve yasadışı yapılarla birlikte bu sayının çok daha fazla (yüz binleri aşan) olduğu tahmin ediliyor. Tarım arazilerini bölerek kurulan bu yapıların toplam yüzölçümünün 30 milyon metrekareye yaklaştığı belirtiliyor.
Hobi bahçeleri ağırlıklı olarak İstanbul'un kuzeyi, Ankara (özellikle Ayaş, Gölbaşı, Sincan ve Çubuk), Trakya ve Ege bölgelerinde yoğunlaşıyor.
İnsanların hobi bahçelerine yönelmesinin temel nedeni, modern şehir hayatının getirdiği betonlaşma, stres ve yalnızlık duygusundan kaçma arayışıdır. Özellikle pandemi dönemiyle başlayan ve ekonomik kaygılarla pekişen bu yönelimin arkasındaki ana sebepler ise;
Doğa ve Toprak Özlemi: Apartman dairelerinde sıkışan insanlar toprakla temas kurarak deşarj olmak istemektedir.
Organik Gıda Tüketimi: Katkısız, sağlıklı ve kendi yetiştirdiği sebze-meyveye ulaşma arzusu ön plandadır.
Şehir Stresinden Kaçış: İş hayatının ve yoğun şehir temposunun yarattığı zihinsel yorgunluğu yeşil alanda atmaktır.
Çocuklar İçin Güvenli Alan: Ebeveynlerin çocuklarına doğa bilinci kazandırmak ve onları ekrandan uzaklaştırmak istemesidir.
Ekonomik Rekreasyon: Tatil köylerine veya otellere bütçe ayıramayanlar için uzun vadeli ve az maliyetli bir alternatif olmasıdır.
Emeklilik ve Boş Zaman: Emekli vatandaşların kendilerine üretken ve düzenli bir meşgale yaratma hedefidir.
30 milyon metrekare (yani 30 bin dönüm / 3 bin hektar) verimli tarım arazisi, doğru tarım teknikleriyle devasa bir üretim potansiyeline sahip. Türkiye ortalamaları baz alındığında, bu büyüklükteki bir alandan tek bir üretim sezonunda elde edilebilecek yıllık ürün miktarları ise arazinin tamamına tek bir ürün ekilmesi durumunda yıllık ortalama rekolte:
Buğday: Yaklaşık 12.000 ton buğday üretilebilir. Bu miktar, ortalama 60 bin kişinin yıllık ekmek ihtiyacını karşılar.
Mısır: Yaklaşık 30.000 ton mısır elde edilebilir.
Çeltik (Pirinç): Yaklaşık 24.000 ton çeltik üretilebilir.
30 bin dönümlük aktif tarım arazisi, doğrudan ve dolaylı olarak en az 1.500 ile 2.000 tarım işçisine ve çiftçiye sürekli iş imkânı sağlayabilirdi. Üretilen ürünlerin ham ve işlenmiş (sanayi) değeri, ülke ekonomisine her yıl milyonlarca dolar doğrudan katkı sunabilirdi.
Hobi bahçeleriyle bölünen 30 milyon metrekarelik bu alan; geleneksel olarak 60 bin kişinin ekmeğini karşılarken, modern dikey tarımla milyonlarca insanın sebze ihtiyacını, hayvancılık yatırımıyla ise koca bir şehrin yıllık et ve süt ihtiyacını tek başına üretebilecek ekonomik bir güce sahiptir.
Hobi bahçesi olarak bölünerek betonlaşan bu topraklar, tarımsal niteliğini tamamen kaybettiği için yukarıda listelenen tonlarca gıdanın üretim zincirinden kalıcı olarak eksilmesine neden oldu.
