Türk destanlarında kutsal sembollerin tipolojik analizi

Türk destanları eski Türk topluluklarının inançlarını devlet felsefesini inanç dünyasını yansıtan en önemli kültürel kaynaklardır. Bu destanlarda yer alan kutsal sembollerde yalnızca birer anlatı unsuru değil aynı zamanda toplumun manevi değerlerini ve düşünce yapısını simgeler.  Türk destanları kolektif bilincin dışında bir şekilde kültürel sembollerle şekillenmiş anlatımlardır. 

Bu düzenli, destanlarda rutin talimatlardan biri de şekil değiştirmedir. Şekil değiştiren motifi, insanın, hayvanın veya sonuçları farklı bir forma bürünmesi anlamına gelir ve mitolojik, dinî, edebî bağlamlarda farklı işlevler üstlenir. Eski inanç sistemlerinin edebiyata taşınan bu motif, özellikle Şamanistik inanışlarla ilişkilidir.

Türk destanlarında en temel kusal sembol tipleri ise şu şekilde;

Işık ve gök sembolizmi 

kutsal hayvan tipleri

Tabiat kültleri

Maden ve silah tipi

Bu sembollerden en sık karşılaşılanı ise kutsal hayvan tiplerinde kurttur. Kurt eski Türk mitolojisinde yol gösterici ve koruyucu bir varlık olarak görülmüştür. Diğer en önemli sembol ise tabiat kültlerinden ağaçtır. Hayat ağacı (Yani ağaca bez parçalaının bağlanması) motifi gök ile yer arasında bağlantıyı temsil eder. 

Türk destanlarındaki bunlar gibi birçok semboller vardır ve hepsi kutsal sayılarak toplumun doğa inanç ve devlet anlayışını yansıtan önemli kültürel kodlar olmuştur.