İŞ ARAMA İZNİ NEDİR?KİMLERE VERİLİR?NASIL HESAPLANIR?

Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçinin iş sözleşmesinin feshinde işçiye tanınması gereken bildirim öneli, işçiyi fesihten sonraki hayata hazırlamak için önem arz etmektedir.

            Belirsiz süreli iş sözleşmesinin sonlandırılması durumunda ihbar tazminatı ödemek yerine ihbar öneli kullandırmak isteyen işverenlerin dikkat etmesi gereken bir husus yeni iş bulması gereken işçinin iş arama izni olacaktır.

            4857 sayılı İş Kanunu’na göre işçinin veya işverenin belirsiz süreli iş sözleşmesini bildirim süresi tanımak suretiyle fesih yoluna gitmesi halinde Kanunun 27nci maddesi uyarınca işçiye yeni iş arama izni verilmesi gerekmektedir.

            4857 sayılı İş Kanunu’nun 27nci maddesinde, “Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş arama izninin süresi günde 2 saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak, iş arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır. İşveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücret işçiye ödenir. İşveren, iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırır ise işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

İş Kanunu'nun 27nci maddesine göre, ihbar süresi içinde işçiye günde en az 2 saat ücret kesintisi yapılmadan yeni iş arama izni verilir. İzin saatleri işveren tarafından belirlenir, toplu kullanılabilir ve işveren izni kullandırmazsa o sürenin ücretini %100 zamlı olarak çalışana ödemekle yükümlüdür.

            İş arama izni, günlük en az 2 saat olup, bu süreler içerisinde işçinin maaşından herhangi bir kesinti yapılamaz.

            Yeni iş arama izni, işçinin ihbar öneli içinde çalıştırıldığı günler için geçerlidir.Çalışanın hafta tatili, bayram ve genel tatil izinlerini kullandığı günler için iş arama izni verilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır.

            İşçinin çalıştırılmadığı bayram, genel tatil ve hafta tatili günleri için yeni iş arama izin ücreti hesaplanmaz.

İş arama izni  işçinin isteği ile toplu olarak kullandırılabilir. İşçinin bu konudaki talebini işverene önceden bildirmesi ve toplam iş arama iznini işten ayrılacağı günden önceki günlere karşılık gelecek şekilde ayarlaması gerekir.

Usulüne uygun toplu kullanma talebinin işveren tarafından kabulü zorunludur.

İşçinin iş arama iznini toplu olarak kullanmayı istemesi halinde toplam saat sayısının bir iş günündeki çalışılan saate bölünmesi gerekir.

İşveren tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde 17nci maddede belirtilen bildirim süresiyle, 27nci madde gereğince işçiye verilmesi zorunlu yeni iş arama izinleri yıllık ücretli izin süreleri ile iç içe giremez.

Bildirim önelleri içinde işçiye verilmesi gereken yeni iş arama izni kanunen tanınmış bir hak olup işverenin bu yükümlülüğünü azaltan ya da tamamen ortadan kaldıran sözleşme hükümleri geçersizdir.

Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan yönünden ihbar önelinin de iş ilişkisinin kurulduğu tarih ile feshedilmek istendiği tarih arasında geçen süre toplamına göre belirlenmesi gerekir. Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanların günlük iş arama izni süresi işyerinde çalıştıkları günlük çalışma süreleri dikkate alınarak oranlama yapılmak suretiyle hesaplanır.

Mevsimlik olarak çalışan işçilere ihbar öneli tanınması gerektiğinden iş arama izinleri verilmelidir. İş sözleşmesinin askıda olduğu bir dönemde ihbar öneli kullandırıldığında işçiden iş görmesi beklenmeyeceğinden iş arama izni verilmesine lüzum kalmamaktadır.İhbar öneli içinde askı süresinin bitmesi halinde iş gördüğü günler için iş arama izni verilmelidir.

Sonuç olarak;  iş arama izni bildirim süresi tanınarak yapılan fesihlerde söz konusu olmaktadır.  İş arama izni, ihbar süresi boyunca günde en az 2(iki) saat olarak hesaplanır. 

Toplam izin süresi, ihbar süresindeki iş günleri sayısı ile 2 saatin çarpılmasıyla hesaplanır. Yeni iş arama izni vermeyen veya eksik kullandıran işveren, o süreye ait ücreti işçiye yüzde 100 zamlı ödemekle yükümlüdür...