ÇALIŞILMADIĞINA DAİR BİLDİRİM NE ZAMAN YAPILMALI?

            Kıymetli okurlarım danışanlarımızı İdari Para Cezası’ndan koruyan ve sık karşılaştığım bir soru bu haftanın konusunu belirledi.İşçi rapor aldığında işverenin çalışılmadığına dair bildirimi yapması da gerekiyor.Bu bildirim hem çalışanın sağlığını korumayı amaçlıyor, hem de işgöremezlik ödeneğine hak kazanma koşullarından birinin de teyidini içeriyor.

            İstirahat raporu  5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 16 kapsamında sigortalının fiilen çalışmadığını gösteren resmi belgeler olup, geçici iş göremezlik ödeneğinin (rapor parası) ödenmesine esas teşkil etmektedir.

            5510 sayılı Yasanın 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılara iş görmezlik ödeneği ödenebilmesi için, istirahatli olduğu dönemde işyerinde çalışmamış olmaları gerektiğinden, çalışılmadığına dair bildirimin SGK'ya işverenler tarafından yapılması gerekmektedir.

Sağlık raporları hakkında işverence yapılacak işlemler konusunda 30/09/2021 tarihine kadar geçerli olan mevzuat “İstirahatli Olan Sigortalıların İşyerinde Çalışmadıklarına Dair Bildirimin İşverenlerce Sosyal Güvenlik Kurumuna Gönderilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” idi.

Ancak bu tebliğ 30/09/2021 tarihinde yürürlükten kaldırıldı. Dolayısıyla sağlık raporu bildirimine ilişkin aşağıdaki üç mevzuat temel olacaktır:

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği

SGK’nın 2016/21 sayılı Kısa Vadeli Sigorta Kolları İşlemleri Genelgesi

SGK’nın 2017/26 sayılı Genel Sağlık Sigortası Sağlık Aktivasyon İşlemleri Genelgesi esas alınacaktır.

            İstirahatli (raporlu) sigortalıların çalışılmadı bildirimi, en geç istirahat süresinin sona erdiği aya ait Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesinin (MUHSGK) verilme süresinin son günü saat 23:59'a kadar yapılmalıdır. Özel sektör işverenleri için bu süre, genel olarak takip eden ayın 26. günü mesai bitimine kadardır.

            SGK mevzuatına göre rapor onaylama süreci şu kurallara göre işler:

Çalışılmadığına dair bildirim, raporun bittiği ayı takip eden ayın Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MPHB) verilme süresinin sonuna kadar yapılmalıdır.

Eğer ilgili ayın 26'sı resmi bir tatile veya hafta sonuna denk gelirse, bu süre takip eden ilk iş gününün sonuna kadar kendiliğinden uzar.

Bir örnek vermek gerekirse; 25 Ağustos'ta biten bir istirahat raporunun Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) bildirilmesi (onaylanması) için son tarih 26 Eylül günü saat 23:59’dur.

Ağustos ayı içinde biten (25 Ağustos) bir raporun bildirimi, sonraki ay olan Eylül ayının beyanname dönemi içinde tamamlanır. Özel sektör işyerleri için bu beyannamenin son verilme günü her ayın 26'sıdır.SGK e-Vizite Sistemi üzerinden ya da beyanname onaylanırken ilgili kutucuklar işaretlenerek en geç takip eden ayın 26'sına kadar yapılması gerekir.

Bildirim Yöntemleri:

“Çalışılmadığına Dair Bildirim Girişi” (uygulamada e-Vizite olarak bilinmekte) yöntemiyle veya

Beyanname verirken “01-İstirahat” kodunu kullanarak veya,

Beyannamede istirahatli sigortalılarınız yahut tüm sigortalılarınız için (*) “sigortalı istirahat süresince çalışmamıştır” seçeneğini işaretleyerek bildirim yükümlülüğünüzü yerine getirebilirsiniz.

Yukarıdaki üç yöntemden herhangi biri veya hepsinin kullanılarak bildirim yapılması halinde yasal yükümlülük yerine getirilmiş sayılmaktadır.

Bildirim Süresi; istirahat süresinin sona erdiği ayın APHB / Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi verilme süresinin sonuna kadar bildirim yapılabilmektedir. 25 Temmuz- 2 Ağustos arası raporlu olan sigortalının çalışmadı bildirimi Eylül ayının 26’sına kadar yapılması halinde yasal süresi içinde kabul edilecektir.

Bildirimin hiç yapılmaması halinde aylık asgari ücretin yarısı tutarında İPC uygulanacaktır. Bildirimin geç yapılması halinde ise aylık asgari ücretin 1/10 ‘u tutarında İdari Para Cezası uygulanacaktır.

4857 sayılı Kanunun 48. maddesinde; SGK tarafından sigortalıya ödenen rapor parasının aylık ücretle çalışan işçinin ücretinden mahsup edileceği düzenlenmiştir. Bu durumda aylık maktu ücretle çalışan işçinin ücretinden rapor parası düşülerek ödenebileceği sonucuna ulaşmak mümkündür. Aylık maktu ücretle çalışan sigortalılar bu durumda ilk iki gün raporlu olunan sürenin ücretini aldığı gibi günlük rapor parası ile gün başına düşen ücret arasındaki farkı da almaktadır.

İşçilerin rapor ücretlerinin hesabı, takibi ve mahsubu zor ve karmaşık olabileceğinden SGK bu süreci pratik hale getirmiştir. SGK mahsuplaşma protokolüyle; işveren ücreti aylık tam şekilde sigortalıya ödemekte, SGK’da rapor parasını işverenin prim borçlarına mahsup edebilmektedir...