FASILALI ÇALIŞMADA KIDEM TAZMİNATI NASIL HESAPLANIR?
Değerli okurlarım Kasım ayının ilk haftasında da aralıklı çalışmada kıdem tazminatı hesaplanırken kafalar karışmasın.Basitçe bu konuyu da anlatmaya çalışacağım.
Fasılalı çalışma, bir işçinin bir işyerinde ya da aynı işverene ait başka bir işyerinde belli bir süre çalıştıktan sonra herhangi bir sebeple işten ayrılması ve daha sonrasında aynı işveren bünyesinde tekrardan işe başlaması durumunu ifade etmektedir.
İşçinin hizmet akdinin kıdem tazminatına hak kazanmasını gerektirecek bir sebeple sona ermesinin ardından aynı işveren nezdinde yeniden çalışmaya başlaması halinde, önceki dönem kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti alacaklarının nasıl hesaplanacağı ve önceki dönem hizmet süresinin yeni çalışma döneminde dikkate alınıp alınmayacağı hususları gündeme gelmektedir.
Geçen hafta bu durumda yıllık izinlerin nasıl hesaplanacağını sizler için kaleme almıştım. Bu hafta da fasılalı çalışmada kıdem tazminatı hesabını anlatmaya çalışacağım.
Aralıklı çalışmanın kıdem tazminatına etkisine 4857 sayılı İş Kanunu’nun 120nci maddesi uyarınca mülga 1475 Sayılı Kanun’un 14ncü maddesinde yer verilmiştir.Kanunun sadece bu maddesinin yürürlüğü devam etmektedir. Düzenlemeye göre işçilerin kıdemleri, hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden akdedilmiş olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalıştıkları süreler göz önüne alınarak hesaplanmakta olduğundan, iş akdi kıdem tazminatına hak kazanmasını gerektirecek şekilde sonlanan işçinin farklı çalışma süreleri birleştirilmektedir.
Bu noktada, işçiye önceki dönem için kıdem tazminatı alacağının ödenip ödenmediğine göre ikili bir ayrım yapılmaktadır. Şöyle ki;
1475 sayılı İş Kanunu’nun 14ncümaddesi lüzumunca, aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı ödenmesi mümkün olmadığından, önceki çalışma dönemi kıdem tazminatı alacağı tasfiye edilmiş bulunan işçinin bu döneme ait kıdem süresi yeni çalışma döneminde hesaba katılmamaktadır. Böylelikle kıdem süresinin sıfırdan başlayacağı kabul edilmektedir.
Özetle; işyerinde 2 yıl çalışıp kıdem tazminatını alarak işten ayrılan ve daha sonra aynı işverene ait işyerinde yeniden çalışmaya başlayan işçinin kıdem süresi hesaplanırken; hak ve alacakların tasfiye edildiği ilk çalışma dönemi dikkate alınmamakta ve kıdeme esas çalışma süresi belirlenirken yalnızca ikinci çalışma dönemi göz önünde tutulmaktadır.Yani; 2 yıl çalışıp kıdem tazminatı ödemesini alarak işten ayrıldıktan bir süre sonra aynı işverene ait işyerinde yeniden işe başlayan ve 1 yıl daha çalıştıktan sonra kıdem tazminatın hak ederek iş sözleşmesi sona eren işçinin kıdem süresi, toplam hizmet süresi olan 3 yıl olarak değil; yalnızca ikinci çalışma dönemi esas alınarak 1 yıl olarak belirlenmektedir.
İşçinin önceki dönem çalışmasına ait kıdem tazminatının ödenmemiş veyahut eksik ödenmiş olması halinde ise, tasfiye edilmediği kabul edilen bu döneme ilişkin hizmet süresi, kıdem süresi hesabında dikkate alınmakta ve kıdem tazminatı ikinci çalışma döneminin sonunda işçinin almış olduğu son giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanmaktadır.Bu durumda, zamanaşımının bir istisna teşkil ettiğinin gözden kaçırılmaması ve önceki çalışma ile yeni çalışma dönemi arasında geçen sürenin zamanaşımı sürelerini aşması halinde önceki dönem kıdem süresinin hesaba katılmayacağına dikkat edilmesi gerekmektedir.
Örnek olarak; bir işyerinde 2 yıl çalışıp kıdem tazminatını hak etmesine rağmen hiç almadan ya da eksik alarak işten ayrılan ve daha sonra aynı işverene ait işyerinde yeniden çalışmaya başlayarak 8 ay daha çalışan işçinin kıdem tazminatı 2 yıl 8 aylık toplam çalışma süresi göz önünde bulundurularak ve işçinin ikinci çalışma döneminde almış olduğu son giydirilmiş brüt ücret dikkate alınarak hesaplanmaktadır.
Ancak bu durumda iki çalışma dönemi arasındaki sürenin zamanaşımı sürelerini aşmamasına dikkat edilmesi gerekmektedir. Sürenin aşılması halinde ise önceki dönem kıdem süresinin hesaba katılmayacağına dikkat edilmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak; fasılalı çalışma halinde kıdem tazminatına esas sürenin belirlenmesinde;
- Önceki dönem için kıdem tazminatı alacağının ödenmesi durumunda işçinin bu döneme ait kıdem süresi yeni çalışma döneminde hesabı katılmamakta ve kıdem süresinin sıfırdan başlayacağı kabul edilmektedir.
- Önceki dönem için kıdem tazminatı alacağının ödenmemiş ya da eksik ödenmiş olması halinde bu dönemdeki kıdeme ilişkin hizmet süresi belirlenirken, iki dönemin hizmet süreleri birleştirilerek kıdem süresi hesabı yapılmaktadır...
