AVRUPA’DAKİ SICAK HAVA TÜRKİYE’Yİ NASIL ETKİLER?

Özellikle Avrupa’da yaşanan kavurucu sıcaklar can almaya devam ediyor. Her zaman olduğu gibi sosyal medyadaki hava tahmini ajanları bunu fırsat bilip hemen Türkiye için senaryolar üretmeye ve bol “LİKE” almak için yeni yeni ifadeler kullanmaya başladılar. Neymiş efendim:  El NİNO harekete geçmiş, Avrupa’yı kasıp kavuran “Ejderha Sıcakları” Türkiye’ye geliyormuş, Sıcaklık rekorları kırılacakmış. 

Meteoroloji uzmanları tarafından El Nino adı verilen  atmosfer-okyanus arası etkileşim olayı iklimi küresel ölçekte etkileyen en önemli doğal süreçlerden birisidir. El Nino, sıcak hava salınımıdır, yaz ayarında daha etkilidir Bunun birde tersi olan La Nina var, o ise soğuk hava akımlarıdır ve kışın etkilidir. Uzmanlar her ikisini yaramaz çocuklar diye adlandırırlar.

El NİNO, Pasifik Okyanusu’nun ekvator çevresindeki orta ve doğu kesimlerindeki deniz yüzeyi sıcaklıklarının, çok yıllık ortalamanın belirgin biçimde üzerine çıkmasıyla tanımlanır. Okyanus ve atmosfer arasındaki etkileşimler sonucu gelişir. Avrupa yaşanan sıcaklık artışları okyanus ve tropikal bölge yakınındaki ülkelerde daha etkili olmaktadır. 

Dünya ve Türkiye’de son birkaç yıldır bazı bölgelerde sıcaklık rekorları kırıldı arkasından ciddi manada kuraklık yaşandı. El Nino'nun Türkiye'ye doğrudan bir etkisi bulunmamakla beraber, dolaylı olarak sıcaklık artışları, kuraklık riskinin yükselmesi ve orman yangını sezonunda olumsuz etkileri görülebilir. Bu kapsamda özellikle yaz sonlarına doğru iç ve güney bölgelerde mevsim normallerinin üzerinde sıcaklıkların etkili olması beklenmektedir. 

Burada “Ejderha sıcakları”nı ya da Türkiye’deki sıcaklık artışlarını ve beraberindeki kuraklığı doğrudan El Nino’ya bağlamak bilimsel olarak doğru değildir. Üstelik Meteoroloji biliminde “Ejderha Sıcaklıkları” diye bir kavramda yoktur. Tamamen uydurma bir deyimdir.

Bilimsel olarak yaşanan olayın adı 'ısı kubbesi' (heat dome)" dir. Güneşten gelen ışınların ve sıcaklığın bu kubbe içinde hapsolması nedeniyle, hava sıcaklıkları kademeli olarak artarak mevsim normallerinin 10 ila 15 derece üzerine çıkabiliyor. Bu sistemin en tehlikeli ve ayırt edici özelliği ise, geceleri bile havanın serinlemesine izin vermemesi ve nem oranıyla birleştiğinde özellikle sahil kentlerinde hissedilen sıcaklığı insan sağlığını tehdit edecek seviyelere ulaştırmasıdır. 

Bilim adamlarının açıklamalarına göre; yaşanan sıcak hava dalgasının temel nedeni atmosferin üst seviyelerinde oluşan güçlü yüksek basınç sistemidir. Halen Avrupa’yı tamamen etkisi altına alan kuvvetli yüksek basınç, atmosferin üzerine adeta bir kapak gibi oturuyor. Hava aşağı çökerken sıkışıyor ve daha da ısınıyor. Güneş ışınları da bulutsuz gökyüzünden doğrudan yeryüzüne ulaşıyor. Bu sistemin günlerce etkisini sürdürmesinin nedenini ise "omega blokajı" olarak adlandırılır.

Atmosferin üst sevilerindeki Jet akımları bazen Yunan alfabesindeki omega harfine benzeyen bir yapı oluşturuyor. Bu durumda yüksek basınç yerinde kilitleniyor ve serin hava sistemleri bölgeye ulaşamıyor. Avrupa'da ve Türkiye'deki sıcak hava dalgalarının arkasında çoğu zaman bu mekanizma bulunuyor. Buna Sahra'dan taşınan sıcak hava eklenince ortaya çok güçlü bir sıcak hava dalgası görülüyor. Bu durum geçtiğimiz yıllarda da yaşandı, bu senede yaşanabilir.

Kim ne derse desin hava ve iklim koşulları günlük hayatımızı oldukça etkilemektedir. Her ne kadar ülke gündemimiz siyaset ve ekonomik sorunlarla meşgul olsa da; olası iklim değişiklikleri ve ani hava hareketlerine  yüksek sıcaklıklara hatta meteorolojik afetlere de hazırlıklı olmalıyız. Sıkıntı çekmemek için başta orman yangınları olmak üzere tedbirli olalım, hazırlıklı olalım. Kalın sağlıcakla.

NOT: Yeni bir kitap hazırlığı için bir süre yazılarıma ara veriyorum. Yeni sezonda görüşmek üzere.