Masada Kim Kazanacak?

Dördüncü yılını tamamlayan olan Rusya-Ukrayna savaşında barışa henüz ulaşılabilmiş değil. Trump 2024’te ABD seçimleri kampanyasında Rusya-Ukrayna savaşını 24 saatte bitirebileceğine dair popülist bir iddiada bulunmuştu. Göreve geldikten sonra iki tarafı da tehdit ederek hızlıca savaşı bitirme girişiminde bulundu ve birçok defa barışa yakın olunduğuna dair açıklamalarda yaparak Rusya-Ukrayna savaşının çözümüne dair toz pembe bir tablo çizdi.

Rusya tarafı ise diplomatik temasları ve müzakereleri sürdürerek ABD’yi oyalamayı başardı. Ağustos ayındaki Trump ve Putin arasındaki Alaska Zirvesi’ne, Rus ve Ukraynalı heyetler arasındaki görüşmelere ve Trump’ın Özel Temsilcisi Witkoff’un birçok defa Moskova’ya gidip Putin ile görüşmesine rağmen barışa ulaşma konusunda istenilen ve umut edilen noktaya henüz gelinemedi.

Trump yönetimi Moskova’nın çizgisine yakın hareket etti ve bu stratejisini Ukrayna’ya ve Avrupa’ya kabul ettirme politikası izledi. Fakat bu politika da henüz sonuç getirebilmiş değil.

Savaşın, resmi adıyla ‘özel askeri operasyonun’ kısa sürecek bir harekât olacağı, Rus bayraklarının kısa sürede Kiev’deki parlamento binası ve Başkanlık Sarayı üzerinde dalgalanacağı varsayılıyordu. O dönemde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e sunulan raporlarda, Ukraynalıların Rus ordusunu çiçeklerle karşılayacağı ve Vladimir Zelenskiy liderliğindeki ‘Nazi hükümetinin’ hızla devrileceği, Avrupa ile dünyanın yeni bir fiili durumla karşı karşıya kalacağı öngörülmüştü.

Rus ordusu, savaşın ilk günlerinde geniş kapsamlı bir saldırı başlatarak, Donetsk, Luhansk, Harkiv, Sumi, Çernigiv ve Belarus üzerinden Çernobil bölgesine girdi ve Kiev'i de kuşattı.

Önce Belarus'ta başlayan ardından Türkiye'de Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın arabuluculuğuyla önemli bir noktaya getirilen diplomatik çabalar, tarafları anlaşmaya oldukça yaklaştırdı. Ancak Rus askerlerinin Buça şehrinden çekilirken sivilleri öldürdüğü iddiası ve İngiltere gibi dış güçlerin müdahalesiyle bu süreç askıya alındı ve savaş devam etti.

Aynı yıl Türkiye'nin savaştaki ikinci bir diplomatik başarısı Karadeniz'de tahıl koridorunun hayata geçirilmesi oldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın himayesinde, dünyadaki olası bir gıda krizini önlemek amacıyla 22 Temmuz 2022 tarihinde Türkiye, Rusya, Ukrayna ve Birleşmiş Milletler (BM) arasında İstanbul'da Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması imzalandı.

Koridorun açık kaldığı süre boyunca 1000'den fazla gemiyle yaklaşık 33 milyon ton tahıl dünya pazarlarına ve ihtiyaç sahiplerine ulaştırıldı, dünyada olası bir gıda krizi önlendi.

Rusya, Ukrayna’nın doğu ve güneyindeki geniş bölgelerde fiili kontrol sağlamış durumda. Kırım Yarımadası ve 2014’ten bu yana Rusya’nın denetimine geçen alanlar da hesaba katıldığında, Moskova’nın kontrolündeki toprakların Ukrayna yüzölçümünün yaklaşık yüzde 27’sine ulaştığı belirtiliyor. Savaş, 15 ila 30 milyon Ukraynalının ülke içinde ve dışında yerinden edilmesine yol açarak büyük bir mülteci dalgası yarattı.

Şu anda Rus ordusu, Luhansk’ın yüzde 99,7’si, Donetsk’in yüzde 79’u, Zaporijya’nın yüzde 74’ü ve Herson’in yüzde 76’sı üzerinde kontrol sağladı.

Savaşın adeta kilitlendiği 2024 yılında cephe hattında Ruslar yavaş da olsa bazı küçük yerleşim yerlerini ele geçirerek ilerlemeyi sürdürdü. Ukrayna ise cephedeki kilitlenmeyi aşmak için Rusya içlerindeki enerji tesislerini ve askeri hava üslerini İHA'larla hedef almaya başladı. Rusya, bu saldırılara stratejik lojistik ve enerji noktalarını vurarak yanıt verdi.

Batı'nın Rusya'ya yönelik yaptırımları arttı. Ancak bu yaptırımlar Rus ekonomisini çökertmekten ziyade, Rusya'nın ekonomide bir "millileşme hamlesi" yapmasına neden oldu. 1000'den fazla uluslararası şirket Rusya'yı terk etse de Moskova, bu durumu iç piyasada kendi lehine çevirmeye çalıştı.

Ne Moskova ne de Kiev, asker kayıplarına ilişkin güncel veri paylaşmıyor. Rusya Savunma Bakanlığı, Eylül 2022’de yaklaşık 6 bin Rus askerinin öldüğünü açıklamasından bu yana sahadaki ölü sayısını paylaşmadı.

Rusya-Ukrayna savaşında her iki tarafta hayatını kaybeden, yaralanan veya kayıp asker sayısının yakın zamanda 2 milyona ulaşabileceği, Rusya’nın ise İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en yüksek asker kaybını yaşadığı savunuldu.

Washington merkezli Dış Politika ve Stratejik Araştırmalar Merkezi (CSIS) raporuna göre, Şubat 2022–Aralık 2025 arasında Rusya 1,2 milyon kayıp yaşadı; bunların 325 binini asker ölümleri oluşturuyor. Raporda, daha küçük bir ordu ve nüfusa sahip olan Ukrayna’nın 500 bin ile 600 bin arasında asker kaybı yaşadığı ve ölü sayısının 140 bine kadar çıkabileceği belirtildi.