Konya
Parçalı bulutlu
14°
Adana
Adıyaman
Afyonkarahisar
Ağrı
Amasya
Ankara
Antalya
Artvin
Aydın
Balıkesir
Bilecik
Bingöl
Bitlis
Bolu
Burdur
Bursa
Çanakkale
Çankırı
Çorum
Denizli
Diyarbakır
Edirne
Elazığ
Erzincan
Erzurum
Eskişehir
Gaziantep
Giresun
Gümüşhane
Hakkari
Hatay
Isparta
Mersin
İstanbul
İzmir
Kars
Kastamonu
Kayseri
Kırklareli
Kırşehir
Kocaeli
Konya
Kütahya
Malatya
Manisa
Kahramanmaraş
Mardin
Muğla
Muş
Nevşehir
Niğde
Ordu
Rize
Sakarya
Samsun
Siirt
Sinop
Sivas
Tekirdağ
Tokat
Trabzon
Tunceli
Şanlıurfa
Uşak
Van
Yozgat
Zonguldak
Aksaray
Bayburt
Karaman
Kırıkkale
Batman
Şırnak
Bartın
Ardahan
Iğdır
Yalova
Karabük
Kilis
Osmaniye
Düzce
50,4403 %0.03
55,4272 %-0.22
6.051,75 %-2.97

YANLIŞ KARARLARIN MAĞDURU OLMAYIN

YAYINLAMA: | GÜNCELLEME:

Gerekçe: Bir düşüncenin, kararın, davranışın veya durumun nedenini açıklayan dayanak ya da sebep.

Bir sohbet ortamında bir şahıs, dikkate alınması gerektiğini düşündüğü bir konuyu ortaya atar ve bu konunun enine boyuna ele alınması gerektiğini anlatır.

İnsanlar konuyu tartışmaya başlarlar. Fakat bir süre sonra, “Sen bunu neye dayanarak önümüze sunuyorsun?” diye sorarak ortaya atılan düşüncenin sağlam bir gerekçeye dayanmasını beklerler.

Paylaşılması ve belli bir sonuca ulaştırılması amacıyla ortaya atılan konunun, uzun bir müddet içeriği ve en ince ayrıntılarıyla ele alınarak hakkında bir karara varılması beklenir.

Lakin istenilen sonucun elde edilemeyeceği kanısına varıldığı anda, bu konu üzerinde daha fazla vakit harcamanın israfa dönüşeceği düşüncesiyle tartışma bir daha açılmamak üzere kapatılır.

Ama işin farklı boyutu hesaba katıldığında, bahsi geçen konuyu açıklığa kavuşturmak amacıyla sonuna kadar tartışmak, gerekçesini göz önünde bulundurarak verilmesi gereken kararı almak ve bu kararı bir süzgeçten geçirdikten sonra uygulamaya koymak gerekir. Düşüncesini ortaya atan kişi ise bu sürecin sonuna kadar sabırla beklemek durumundadır.

Sağlam bir dayanağa sahip olmadan ağzına geleni söyleyen, söylediklerinin kaybının kazancından büyük olabileceğini düşünmeyen bir toplum olduğumuz, gözle görülür gerçeklerimiz arasında yer almaktadır.

Birçok yerde boş konuştuğumuza dair ithamlarla da karşı karşıya kaldığımız aşikârdır.

Bilinmelidir ki bir yerde konuşuyorsak ve sözümüzün dinlenmesini istiyorsak konuşmalarımızı özensizce, ağzımıza geldiği gibi ortaya dökmemeliyiz. Söylediklerimizin bir dayanağının bulunması, yaşadığımız dünyada kendimize belli bir yer edinebilmemiz açısından önemli bir etkendir.

Konuşmayı neden ön plana aldığıma gelince, insanoğlu dilin kemiği olmadığını söylerken ağzına geleni söylemenin kendisine verilmiş bir hak olduğunu düşünüyor. Oysa konuştuğunun nereye varacağını hesap etmeden, dümdüz bir otoyolda araba süren şoför misali gaza basıyor; hesapsız kitapsız yola çıktığında nelerle karşılaşabileceğini umursamıyor.

Elbette üzerinde durduğum konunun yalnızca konuşmakla sınırlı olmadığını belirtmeliyim. Yazarken kelimelerimizi cümle hâline getirirken neyi nereye koyacağımızı bilmek de konuşmak kadar önemlidir.

Ben yazarken şahsen her daim bu hususa dikkat eder, satırlarımı buna göre kaleme alırım. Arkadaşlarıma da yeri geldiğinde şu cümleyi söylemekten çekinmem: Yazmak da konuşmak kadar dikkat ister.

Bir harf yahut bir kelime insanı ipe de götürür, göklere de çıkarır. Bu nedenle olumsuz sonuçlarla karşılaşmak istemiyorsak kalemimizi sağlam araştırmalara ve gerçeği ortaya koyan gözlemlere dayandırarak, gerektiği yerde ve gerektiği şekilde kullanmaya özen göstermeliyiz.

Kalemimizi nerede ve nasıl kullanacağımızı bilmiyorsak ortalıkta “Ben bunu yazdım, ben bunu çizdim.” diye havalara girmenin bir anlamı yoktur. Yazdığımız her şeyi belli bir anlam gözeterek satırlara nakış nakış işlemek, hayata ne kadar geniş bir açıdan baktığımızı göstermektedir.

Etrafımızda yaşananları görmezden gelerek yazmayı sürdürürsek sözlerimizin sağlam bir gerekçeye dayanmadığı anlaşıldığında hiç kimsenin gözünde ne kalemimiz ne de yazdığımız yazılar değerli sayılır. Bu da boşuna kürek çektiğimiz anlamına gelir.

Sözümüzün ve kalemimizin değerinin bilinmesini istiyorsak, yani bir arpa boyu yol alabilmek için uğraş veriyorsak, asılsız cümlelerle insanların zihinlerinde boşluklar yaratmamalıyız. Sağlam gerekçelere dayanarak kalemimizi gerektiği yerde ve gerektiği şekilde kullanmamız, ulaşmak istediğimiz kapıların anahtarı olacaktır.

Yani demem o ki aklımıza geleni, geldiği anda yazıp ortaya dökmeden önce birkaç defa düşünmeli ve yazdıklarımızı son hâlini alana kadar gözden geçirmeliyiz. Yapacağımız en doğru şey budur.

Hayatımız açısından önemli olduğunu düşündüğüm bu tekrarları yapmazsak yalnızca vakit öldürmek için kâğıt üzerinde kalem oynatan bir insan olarak görülmekten öteye geçemeyeceğimizi aklımızın bir köşesinde bulundurmalıyız.

Konumuzun oldukça geniş bir içeriğe sahip olması nedeniyle farklı bir boyutunu daha ele almadan geçmenin doğru olmayacağını düşünüyor, düşüncelerimi örneklerle zenginleştirmek istiyorum.

Elbette konuşurken ve yazarken dayanaksız hareket etmememiz gerekir. Ancak bir de hayatımızı doğrudan ilgilendiren, alınıp verilen kararlar vardır. Bunlara değinmediğimiz müddetçe konumuz eksik kalacak ve siz değerli okurlarım açısından yeterince anlam ifade etmeyecektir.

İnsanoğlunun hayatını ilgilendiren kararlar, yeterince düşünülmeden ve hesaba katılması gereken ayrıntılar göz önünde bulundurulmadan alındığında yaşamı içinden çıkılması güç bir hâle getirebilir.

Önyargıyla alınan kararlar, hayatımızın ışığa hasret kalacağının en önemli işaretlerinden biri olarak görülmelidir. Bu nedenle sağlam bir gerekçeye dayanmayan kararların sorgulanmadan uygulamaya konulması doğru değildir.

Özellikle insan yaşamını olumsuz etkileyen kararların alınmasında, “Benim ak dediğime kara denmeyecek.” anlayışıyla hareket edenlerin önemli bir payı bulunmaktadır.

Hayatımızın dipsiz bir kuyuya dönüşmesi, bahsettiğim kişilerin sergiledikleri inatçı tavırları sürdürmelerinden kaynaklanabilir. Bu durum, zamanla neredeyse çözümsüz bir sorun hâline gelebilir.

Böyle durumların yaşanmaması için verilen her kararın hükmü tekrar tekrar sorgulanmalı, insan yaşamının yanlış temeller üzerine inşa edilmiş bir binaya dönüşmesinin önüne geçilmelidir.

Bunu da ancak verdiğimiz kararların sağlam bir gerekçeye dayanıp dayanmadığını sorgulayarak başarabiliriz.

Bir çocuk hakkında aile fertlerinin farklı fikirler içeren kararlara sahip oldukları her daim görülmektedir. Ancak söz konusu kararların sağlam bir dayanağı bulunmadan tartışmaya açılması ve uygulamaya konulması doğru değildir.

Aynı durum öğrenciler için de geçerlidir. Öğrenim gördüğü kurumda hakkında bazı kararlar alındığına şahit olunan bir çocuğun yahut üniversite öğrencisinin, gerekli araştırmalar yapılmadan mimlenmesi, hayatında olumsuzlukların başlamasına sebep olabilir.

İleride atılacağı iş hayatında, hakkında verilen gerekçesiz bir karar yüzünden bir adım geride kalabileceği ve bunun hayatına nelere mal olabileceği hesaba katılmalıdır. Aksi takdirde adalete olan inancının sarsılmasında bu kararların büyük bir rolü olacaktır.

Düşünülmeden verilen kararlar insan yaşamında olumsuz sonuçlara kapı açıyorsa bunların bir değil, birkaç defa süzgeçten geçirilmesi gerekir.

İşte burada çok önemli bir noktaya dikkat çekmek istiyorum: İstişarenin ne kadar büyük bir öneme sahip olduğu tam da bu noktada ortaya çıkıyor.

İnsanlar hakkında, yediden yetmişe herkesi ilgilendiren konularda alınan ve uygulamaya konulması için gayret gösterilen kararların istişare edilmeden verilmemesi gerekir. Hatta kararın hükme bağlanmasından önce gerekçesinin sağlam olup olmadığının araştırılması, adalete verilen kıymeti ortaya koymaktadır.

Adil olmayan ve sağlam bir gerekçeye dayanmayan kararlar karşısında, insanlar hakkında vermekten çekinmediğimiz hükümlerin geçerliliğini sorgulamamız gerektiği akıllarımızın bir köşesinde bulunmalıdır.

Sıradan bir hayat yaşayan ve kendisinden başka hiç kimseye zararı olmadığı gözlemlenen kimselerin bile çeşitli yaftalamalara maruz bırakıldığı aşikârdır.

O yüzden diyorum ki sağlam bir gerekçeye sahip olmadan insanlar hakkında karar vermekten kaçınmalıyız. Sonradan pişmanlık duyacağımız kararların altında imzamızın bulunmamasına dikkat etmek, kendi açımızdan da büyük bir kazanım olacaktır.

İnsan hayatında boşluklar yaratacak kararlara düşünmeden destek vermek, oyumuzun yahut imzamızın böyle kararların altında bulunmasına yol açabilir. Bu durum ilerlememize hiçbir katkı sağlamayacağı gibi bir gün, “Ben neden bu karar grubunun içinde yer aldım?” diye hayıflanarak ömrümüzü heba etmemize de sebep olabilir.

Onun için diyorum ki hayatınızda keşkelerin yer almasını istemiyorsanız bir şey hakkında konuşurken, yazarken, hatta bir şahıs hakkında en ufak bir olumsuz düşünceyi aklınızdan geçirirken bile bunun doğurabileceği sonuçları göz ardı etmemelisiniz.

Dikkate almadığınız herhangi bir ayrıntı, zamanı geldiğinde zihninizde soru işaretleri oluşmasına neden olabilir. Bu nedenle ayrıntılara özen gösterilmelidir.

İnsanoğlunun yaşamı boyunca yeterince üzerinde durmadığı hususlardan biri de şudur: Sağlam bir dayanağı bulunmadığı sürece, anlatmak için uğraş verdiği bir konuyu karşısındaki insanların gözünde açıklığa kavuşturması mümkün değildir.

Bunu neden söylüyorum? İnsanlar hayatları boyunca çoğu zaman “Ben bilirim, benim söylediğim doğrudur.” anlayışıyla hareket ederek karşılarındaki bireyi dikkate alma zahmetine katlanmazlar.

Marifet saydıkları bu tavrın karşısında ezilip büzülen ve hakkında verilecek kararı bekleyen kişinin neler yaşadığı umurlarında bile değildir. Hatta bazen insanların ezilmesinden keyif alındığı da gözlemlenen gerçekler arasında yer almaktadır.

O yüzden bir toplumun karşısına çıkıp bir düşünceyi paylaşırken konuyu açıkça ifade edebilmek, insanların sizi dinlemesini sağlamak ve düşüncenize hak vermelerini beklemek için sağlam kanıtlar ortaya koymanız gerekir. Bunun yolu, doğruluğundan emin olduğunuz gerekçeleri açıkça sunmaktan geçmektedir.

Aksi takdirde karşınızdakiler, sohbet boyunca “Bu adam hariçten gazel okuyor, boşuna vaktimizi alıyor.” düşüncesine kapılabilirler.

Her kim olursanız olun, karşısına çıkıp hitap ettiğiniz topluma düşüncelerinizi aktarırken dayanaklarınızın sağlamlığından emin olmalısınız. Böyle hareket etmek, sizi bir önceki konumunuzdan daha farklı bir noktaya taşıyacaktır.

Ancak yukarıda sözünü ettiğim gibi davranmayıp hariçten gazel okursanız, yani leylek misali boş lakırdılarla insanların vaktini alırsanız, sizi dinlemeyi bırakın, adınızı duydukları anda yanınızdan uzaklaşmak için fırsat kollayabilirler. Bunun böyle olabileceğini aklınızın bir köşesinde bulundurmanız gerekir.

Aslında bu durum yalnızca düşüncesini paylaşan kişiye özgü değildir. Bir insan, kendisi için önemli olduğuna inandığı bir düşünceyi sonuna kadar anlatıp sonuca ulaştırmayı amaçlayabilir ve düşüncelerini sağlam gerekçelerle ortaya koyabilir. Ancak günümüzde bazı platformlar, insanların düşüncelerini değersizleştiren bir işlev görmektedir.

Bu platformlar, elimizdeki söylemleri asılsız hâle getirerek karşısına çıktığımız toplumların gözünde küçük düşmemize zemin hazırlamakta gecikmemektedir.

Bahsettiğim sosyal medya platformları bu konuda başı çekmekte ve insanların birbirlerine duydukları güvenin zedelenmesine sebep olmaktadır.

Özgüven kaybının insan yaşamında önemli bir yer tuttuğunu özellikle belirtmek istiyorum.

İnsan yaşamının basamaklar hâlinde yükseldiği herkes tarafından bilinmektedir. Lakin birçok kişinin bu basamakları zahmetsizce çıkmak istediği de gözlemlenmektedir.

Hayat her zaman istediğimiz gibi ilerleseydi yaşamanın ne anlamı kalırdı? Bu soruyu sormamın sebebi, yukarıda sözünü ettiğim özgüven meselesinin tam da burada devreye girmesidir.

Her şeyi başkalarına kabul ettirmek için uğraş vermeyi özgüven olarak görmek, insanoğlunun yaşamı boyunca telafisi güç yanlışlara sürükleneceğinin önemli göstergelerinden biridir.

Bunu da şu nedenle söylüyorum: “Benim söylediklerimi kabul etmiyorlar, kendileri çok şey mi biliyorlar?” düşüncesiyle hareket eden kişiler, karşılarındaki insanları neredeyse cahil ilan edecek kadar bilgece tavırlar takınabilmektedirler.

Burada yine sosyal medyada yapılan asılsız paylaşımların rehber edinildiği açıkça görülmektedir. Bununla birlikte insanların çevrelerine küçümseyici gözlerle bakmayı bir meziyet olarak görmeleri de ön plana çıkmaktadır.

Anlatmak istediğim, hem sosyal medyanın özgüven duygusunu nasıl zedelediği hem de insanların zayıf gerekçelere dayanarak başkaları hakkında aldıkları kararların doğurabileceği olumsuz sonuçlar konusunda bilinçlenmemiz gerektiğidir.

Her ne olursa olsun sosyal medya platformlarının insan zihninde oluşturduğu bilinçsizliğin ve sağlam olmadığı görülen bir ithama dayanarak hüküm vermenin hayatımızda yaratabileceği olumsuzluklar göz önünde bulundurulmalıdır.

Son olarak diyorum ki bilinçsizce tavırlar sergileyen, kendi çıkarlarını ve egolarını ön planda tutan kimselerin masum insanların ezildiğini gördüklerinde bundan keyif almalarına müsaade edilmemelidir. Bu kişilerin kendilerini bilmez tavırlarının başkalarının hayatlarını karartmasının önüne geçilmelidir.

Peki, bizler bu konuda neleri göze alarak başarıya ulaşabiliriz?

Gerektiği zaman ve gerektiği yerde yapılan tartışmalar sonucunda alınan her kararın gerekçelerini tekrar tekrar sorgulamayı hedeflemeliyiz. Bunun için gerektiğinde hayatımızdaki bazı şeylerden feragat etmeyi de göze almalıyız.

Bu vazgeçişlerimiz sayesinde enkaza dönüştüğü görülen hayatların yeniden düzene girmesine öncülük edebiliriz. Böylece başkalarının hayatlarını iyileştirmeye katkıda bulunmanın, bizim de başarıya ulaşmamızda etkili olacağı gerçeğini göz ardı etmemiş oluruz.

Bilinçsizce alınan ve zayıf gerekçelere dayanan kararların önüne geçmek istiyorsak işe, lüzumsuz yayınlarla vakit geçirmeyi bir kenara bırakarak başlamalıyız. Ardından mantıksız fikirlerden zihnimizi arındırmalı, düşüncelerimizi sağlam dayanaklarla beslemeli ve kararlarımızı bu doğrultuda vermeliyiz.

Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız