ZÂLİMDEN ÂLİM, ÂLİMDEN ZÂLİM DOĞAR MI ?..
Güzel ahlâkı anlatmak ile uygulamak arasındaki fark, siyah ile beyaz arasındaki fark kadar keskindir.
Eğitim, ahlâk ve insan davranışı üzerine düşünürken sıkça düştüğümüz en büyük yanılgı, bilgiye sahip olmakla o bilgiyi yaşantı hâline getirmeyi aynı kefeye koymaktır. Oysa evde temelleri atılan ahlâk ile okulda kazanılan akademik bilgi, insan zihninde ve ruhunda bambaşka katmanlarda işlev görür. Bu derin denklemi çözmek için öncelikle mekanizmayı ve aktörleri yerli yerine koymak gerekir.
Sol Beyin: Anlatan, formüle eden, mantığa bürüyen ve bilgiyi depolayan analitik merkezdir.
Sağ Beyin: Sezgi ve duygularla kavrayan, hisseden, bütünsel bakan ve algılayan taraftır.
Ruh ve nefs, bu yapının uygulayıcı ve kontrol edici mekanizmalarıdır. Ruh ilahi ve güzel olanı pratikleştirirken; nefs, bencil ve çirkin eğilimlerin faili olur. Nefs gücü temsil ederken, ruh kontrolü gerçekleştirir. Dolayısıyla kontrolsüz güç, zarar ve felakete götüren bir yıkım özelliğindedir. Sağ ve sol beyin arasındaki bu sürekli yönlendirici mücadelenin adı ise "dünya sınavıdır"
Peki, bu karmaşık işleyişe ilham veren ve yönlendiren asıl irade nereden kaynaklanıyor?
Sol beyin dili ve mantığı kurarken, sağ beyin sezgisel kapıları aralarken bu mekanizmayı çalıştıran nihai güç; insanın nefsani ve ruhani yönelimleridir. Güzel davranışları kalbe nakşedip uygulatan Yüce Yaradan'ın ilhamı iken; nefsani engellerle çirkin davranışları meşrulaştıran ve körükleyen irade vesvesedir.
Ülkemiz akademik çevrelerinde henüz bu konularda yeterli çalışmalar yapılmasa da, sahada binlerce insan üzerinde gerçekleştirdiğimiz uzun soluklu gözlemler ve pratikler bize net bir şifre sunmaktadır:
"Ruh, sağ beyini yönetir; nefs ise sol beyini yönetir."
Sol beyin ile ahlâkı sadece "anlatmak", teorik bir ezberden öteye geçmez. Gerçek ahlâk; sağ beynin sezgisel derinliğiyle kavranıp ruhun süzgecinden geçerek hayata tatbik edildiğinde anlam kazanır. Eğitim, sadece zihni (sol beyni) doldurmak değil; ruhun ve sağ beyin rehberliğinde ahlâkı bir karakter hâline getirmektir.
İnsan, görünen bedenin çok ötesinde katman katman açılan muazzam bir evrendir. Dışarıdan bakıldığında hepimiz aynı anatomik sınırlara sahibiz; ancak iç dünyamızdaki güzel ahlâk, frekans, algı ve bilinç düzeyi bizi benzersiz kılar.
Dilimiz kelimeleri dökerken, gözlerimiz âlemi temaşa ederken aslında içeride bambaşka mekanizmalar çalışmaktadır. İşte bu mekanizmayı en iyi irdeleyen ve bize örnek alanlar çocuklardır. Çünkü ergenliğe kadar onlar hâlâ cennetin melek kadrosundadırlar.
Çocuklar evde anne babasının nasihatlerini değil, bizzat gördükleri, yaşadıkları ve uyguladıkları davranışları rol model alırlar. Çünkü dil nefse, gözler ise ruha bağlıdır.
Gözler nefsin tuzağından uzakta, çok daha derin bir merkezde, ruha bağlıdır. Nefs dünyayı sahip olmak, tüketmek veya yargılamak için izlerken; ruh, bakmakla görmek arasındaki o ulvi köprüyü kurar. Ruhun penceresinden bakan göz; bir yaprakta kâinatın düzenini, bir insanda yaratılışın sırrını, bir olayda ise ilahi bir hikmeti okur.
Göz, sadece ışığı retinaya yansıtmaz; ruhun derinliklerindeki frekansı dış âleme fısıldar. Sevgiyle, merhametle ve basiretle bakan bir bakış, muhatabının ruhuna dokunur ve şifaya vesile olur. Ruhun süzgecinden geçmeyen bir bakış ise sadece boş bir cisim taramasından ibarettir.
İşte cennet kadrolu çocuklar, bu bakışları çok iyi analiz ederler. Çocuklar bir ailenin hakikat aynasıdır.
Ailede ne yaşanıyorsa topluma onu yansıtırlar. Bu yansıtma sadece aile ile kalmaz, yedi göbek soy öncesine kadar uzanabilir. Bu durumda, çok nadir de olsa âlim bir aileden zalim bir evlat, zâlim bir aileden âlim bir evlat da çıkabilir. Genetik ve soy miras olarak aktarılan vesveseleri dünya kadrosuna geçmeden çocukların hücrelerinden silecek olan da, yine ruhun yönettiği sağ beyindir.
Ergenlik öncesi dönemde güzel ahlâk, vicdan, merhamet ve samimiyet değerleri (sağ beyin) ihmal edilip yalnızca akademik başarıya (sol beyin) odaklandırılan çocukların, günümüz menfaat düşkünü insanlar ile aynı karakterde olacağı unutulmamalıdır.