Sağlık Bakanlığı, koruyucu sağlık hizmetleri ve sağlıklı yaşam politikalarının finansmanında kullanılmak üzere yeni bir fon oluşturulması için çalışma yürütüyor. “Sağlıklı Hayata Katkı Fonu” adı verilmesi planlanan yapıya ilişkin hazırlanan kanun teklifi taslağında, tütün ürünlerinin yanı sıra şekerli içecekler ve bazı atıştırmalık ürünlerden de katkı payı alınması öngörülüyor.
Paketli tütünde 20 TL, paketsiz tütünde 100 TL
Taslakta yer alan en dikkat çekici düzenlemelerden biri tütün ürünlerine yönelik katkı payı oldu.
Buna göre paketli tütün ürünlerinden paket başına 20 TL, paketsiz olarak satılan tütün ürünlerinden ise kilogram başına 100 TL katkı payı alınması planlanıyor. Payların üretici veya ithalatçı gerçek ve tüzel kişilerden tahsil edilmesi öngörülüyor.
Basına yansıyan hesaplamalarda, Türkiye'de yıllık yaklaşık 5,5 milyar paket sigara tüketimi varsayımı üzerinden yalnızca tütün ürünlerinden yaklaşık 110 milyar TL seviyesinde bir kaynak hesaplanıyor. Ancak bu rakam, mevcut tüketim varsayımına dayanan tahmini bir hesap niteliğinde ve kesin fon geliri olarak değerlendirilmiyor.
Şekerli içecek ve atıştırmalıklara da katkı payı
Taslak yalnızca tütün ürünlerini kapsamıyor. Şekerli içecekler ile aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen bazı atıştırmalıkların da fonun gelir kaynakları arasında yer alması planlanıyor.
Taslakta şekerli içeceklerde katkı payının ürünün içerdiği şeker miktarına göre belirlenmesi öngörülüyor. Buna göre 100 mililitredeki şeker miktarına bağlı olarak farklı tutarlarda katkı payı uygulanması planlanıyor.
Bazı atıştırmalık ürünlerde ise satış fiyatı üzerinden yüzde 20 oranında katkı payı alınması öngörülüyor. Nişasta bazlı şeker içeren belirli ürünlerde ise daha yüksek oran ve tutarlar gündeme geliyor.
Kaynak sağlık projelerine aktarılacak
Planlanan fonun temel amacı, elde edilen kaynağın koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerinde kullanılması.
Taslakta; okullardaki beslenme programlarının desteklenmesi, çocukluk çağı obezitesiyle mücadele, sağlıklı yaşam projeleri, diş sağlığı çalışmaları ve sigara bırakma hizmetleri gibi alanlara kaynak aktarılması öngörülüyor.
Ayrıca tütün kullanımıyla bağlantılı hastalıkların izlenmesi, erken teşhis ve tarama faaliyetleri ile bu alanlarda ihtiyaç duyulan cihaz ve sarf malzemelerinin desteklenmesi de planlanan kullanım alanları arasında bulunuyor.
20 TL'lik kesinti sigaraya doğrudan 20 TL zam mı olacak?
Taslakta belirtilen 20 TL'lik tutar, mevcut haliyle sigara paketine kesinleşmiş 20 TL zam anlamına gelmiyor. Katkı payının hangi aşamada ve nasıl tahsil edileceği ile bunun nihai satış fiyatlarına nasıl yansıyacağı, düzenlemenin yasalaşması halinde netlik kazanacak.
Ayrıca taslak henüz kanunlaşmış değil. Sağlık Bakanlığının teknik çalışmaların ardından düzenlemeyi TBMM gündemine taşıması bekleniyor. Taslağın Meclis sürecinde maddelerinde, tutarlarında veya uygulama yönteminde değişiklik yapılabilmesi mümkün.
Kısacası: Sigara paketlerinden 20 TL alınmasını öngören düzenleme şu an için taslak aşamasında. Fonun kurulması ve katkı paylarının uygulanması için Meclis sürecinin tamamlanması gerekiyor.
