Abur Cubura Reklam Yasağı Getirilmeli Mi?

Avrupa’nın en obez ülkesi olarak bilinen İngiltere’de, çocukluk çağı obezitesinin önüne geçebilmek amacıyla televizyon ve internette abur cubur reklamlarının yayınlanması yasaklandı.

İngiltere’de ‘çocukluk çağı obezitesiyle’ mücadele kapsamında sabah 05.30 ila akşam 21.00 saatleri arasında televizyonda ve internette sağlıksız gıda reklamlarının yasaklanmasına yönelik karar dün yürürlüğe girdi. Yeni kurallara göre, belirlenen saatler içinde aralarında tatlılar, cipsler, pizzalar ve bazı kahvaltılık ürünlerin de yer aldığı yüksek yağ, tuz ve şeker içeren gıdaların reklamları artık yapılamayacak. 

Ürünlerin reklam kısıtlamasına girip girmeyeceği ise, her ürün için besin değerlerini esas alan bir puanlama sistemiyle belirlenecek. Yeni kurallara uymayan firmalar, Reklam Standartları Kurumu tarafından uygulanacak yasal işlem riskiyle karşı karşıya kalacak.

Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre obezite, vücutta sağlığı bozacak ölçüde anormal veya aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanıyor. Obezite, günümüzde özellikle gelişmiş ülkelerde en önemli sağlık sorunu olarak görülüyor. 

Küresel tahminler, yaklaşık 2,3 milyar çocuk ve yetişkinin aşırı kilolu veya obez olarak yaşadığını gösteriyor ve dünya genelinde obezite oranı artmaya devam ediyor ve bu durum günümüzde dünyanın karşı karşıya olduğu en önemli halk sağlığı sorunlarından biri olarak kabul ediliyor.

Hem erkeklerde hem de kadınlarda obezite oranlarının en yüksek olduğu bölge hala Amerika kıtası. Bununla birlikte, Amerika kıtasında 2010 ile 2030 yılları arasında 1,5 kat artış öngörülürken, Afrika'daki sayıların 2030 yılına kadar üç katına çıkması bekleniyor; erkeklerde 8 milyondan (2010) 27 milyona (2030) ve kadınlarda 26 milyondan (2010) 74 milyona (2030) ulaşması tahmin ediliyor.

Dünya genelindeki fazla kilolu çocukların neredeyse dörtte üçü Asya ve Afrika'da yaşıyor. Afrika'da, 5 yaş altı fazla kilolu çocuk sayısı 2000 yılından bu yana yaklaşık %24 arttı ve 2019'da fazla kilolu veya obez olan 5 yaş altı çocukların neredeyse yarısı Asya'da yaşıyor.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'ne göre, sağlıklı beslenmenin yüksek maliyeti ve süregelen yüksek gelir eşitsizliği seviyeleri nedeniyle, dünya genelinde yaklaşık üç milyar insan sağlıklı beslenmeye erişemiyor.

Küresel bir salgın olarak nitelendirilen obezitenin özellikle son 10 yıl içinde katlanarak artışında küresel kitle kültürü olarak fast foodun, televizyon izleyiciliğinin ve televizyon reklâmlarının etkisi diğer faktörlere oranla uzmanlarca daha önemli olarak görülüyor. Bunların her biri modernleşme sürecinin, birbiri ile iç içe geçmiş parçaları olarak bireylerin ve toplumların hayatını dolaylı ya da dolaysız etkiliyor.

Geleceğin tüketicileri olan çocuklar, ailenin satın alma kararlarını ciddi anlamda etkilediği için reklamcılar özellikle çeşitli pazarlama teknikleriyle çocukları etkileri altına almayı amaçlıyor. Genel olarak çocuklara yönelik yapılan gıda reklamlarında; televizyon, sponsorluklar, gizli reklam, internetten satış-pazarlama ve satış promosyonları gibi pazarlama yöntemleri kullanılıyor. 

Yöntemlerden en çok kullanılan ve en popüler olanı ise çocukları en çok etkileyen TV reklamları. Bunun yanında günümüzde teknolojinin ilerlemesiyle birlikte internette, çocukların günlük yaşamında önemli bir yer tutuyor. İnternet üzerinden reklam, kontrol ve düzen altına alınmış değildir bu nedenle çocuklar, internet sitelerinde gezinirken verilen linkleri tıklayarak ürün reklamlarına da kolaylıkla ulaşabiliyorlar.

 Çocuklara yönelik reklamlarda çizgi film karakterlerinin kullanılması, ünlülere ya da oyuncak kazandıran yarışmalara yer verilmesi gibi pazarlama teknikleri çocuklar üzerinde oldukça etkili oluyor. Reklamların çocuklar üzerindeki etkisi yadsınamayacak kadar fazla. Verilen mesajlardan en çok etkilenen grup oldukları için reklamcılar için önemli bir hedef oluşturuyor.

Araştırmalar, çocukları ile alışverişe çıkan ailelerin %82’sinin fazladan harcama yaptıklarını ortaya koyuyor. Bunun nedeni ailelerin, çocukların isteklerini reddedememesi ve ürünü çocuğunun isteğine bağlı olarak sorgulamadan satın almasıdır.