Ziraat Yüksek Mühendisi Celil Çalış, tarım sektörünün mevcut durumu, karşılaşılan riskler ve geleceğe dair öngörülerine ilişkin kapsamlı bir paylaşım yaptı. Çalış, Türkiye’nin sahip olduğu coğrafi avantajlara ve ürün çeşitliliğine rağmen tarımda sürdürülebilirliğin ciddi tehditler altında olduğunu vurguladı.
Paylaşımda öne çıkan başlıklar şöyle:
• İstihdam ve üretici profili: 2020 yılında tarımsal üretimde istihdam oranı yüzde 19,4 iken 2024’te yüzde 14,8’e geriledi. Tarım nüfusunun yaşlanması, sürdürülebilir üretim için risk oluşturuyor.
• Tarımsal destekler: 2024 yılında çiftçilere 91,5 milyar TL tarımsal destek sağlanırken, olması gereken miktarın dörtte biri kadar destek verilmiş oldu. 2025 ve 2026’da sırasıyla 135 ve 168 milyar TL tarımsal destek öngörülüyor.
• Yeni destekleme sistemi: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile tarımsal destekler ürün bazında etki analizlerine göre belirlenip uzun dönemli planlamalar yapılacak. Ancak bölgeler bazında farklı fiyat politikaları uygulanmadan başarı sağlanması zor.
• Gıda güvenliği: Türkiye, 2020’de Küresel Gıda Güvenliği Endeksi’nde 113 ülke arasında 41’inci sıradayken 2024’te 48’inci sıraya geriledi. Üretimde yüksek kapasiteye rağmen gıda güvenliği ve sürdürülebilirlik açısından riskler devam ediyor.
• Sektörel riskler: Kuraklık, kırsaldan göç, arazi parçalanması, artan girdi maliyetleri ve ham madde taşımacılığı gibi unsurlar tarımsal üretimi tehdit ediyor. Hayvancılıkta organize üretim ve şirketleşme eğilimleri, hububat ve yem üretimini olumsuz etkileyebilir.
• Öneriler: Su tasarrufu uygulamaları, tarımsal kooperatifçiliğin güçlendirilmesi, Tarım İş Kanunu’nun güncellenmesi, üreticiye zamanında nakit desteği, tarımsal elektrik fiyatlarının düşürülmesi ve lojistik altyapısının güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Celil Çalış, açıklamasında özetle şunları ifade etti:
“Tarımda kendine yetebilirlik ve sürdürülebilirliği sağlamak için üretici hak ettiği ilgi, itibar ve desteği görmelidir. Üretim ayağında görevini yapan Türk çiftçisine yol açmalı ve yön göstermeliyiz.”
Çalış, sektör paydaşlarının ve karar vericilerin, tarımın kısa, orta ve uzun vadeli hedeflerini dikkate alarak somut adımlar atmasının kritik olduğunu belirtti.
