Son günlerde Konya ve Türkiye genelinde artan cinayet ve şiddet olayları, ‘neler oluyor?’ dedirtti. Geçtiğimiz hafta Cuma günü Selçuklu ilçesinde maddi hasarlı trafik kazası sonrası iki kişinin tartışmasında silahlar konuşmuş, bir kişi silahla yaralanmıştı. Cumartesi günü ise bir başka olayda bir kişi ayrıldığı eşine ders vermek adına öz kızını kurşunlatmış, kızı ile birlikte yoldan geçmekte olan bir kişi ayaklarından yaralanmıştı. Son olarak ise yine Selçuklu İlçesinde iki grup arasında çıkan tartışmada 5 kişi yaralanmış, yaralılardan ikisi kaldırıldıkları hastanelerde hayatlarını kaybetmişti. Sadece iki günde Konya’da 3 farklı olay meydana gelmiş, 6 kişi yaralanmış 2 kişi hayatını kaybetmişti. Konya’daki olayların yanı sıra Türkiye genelinde farklı illerden de cinayet ve şiddet haberleri gelmeye devam ediyor.
Toplumda artan şiddet olaylarının nedenini uzmanına sorduk. Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Dâhili Tıp Bilimleri Bölümü Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ak, bir çok farklı nedeninin olabileceğine dikkat çekti. Sorunlu insan davranışlarını anlamak için bakış acısının biyopsikososyal olması gerektiğine dikkat çeken Ak, “Yani insanın biyolojik, psikolojik ve sosyal bütünlük içinde değerlendirilerek sergilediği davranışı anlamaya çalışmamız lazım. Cinayet gibi şiddet olaylarına da bu açıdan bakalım. Son zamanlarda ruhsal yapı (bunu organ olarak beyin olarak algılayabilirisiniz) stres faktörleri açısından talihsiz bir dönem yaşamakta. Yaklaşık iki yıldır pandemi gibi sağlık sorunları, kayıplar ve ekonomik zorluklar artarken ruhsal olarak bizi dayanıklı kılacak, besleyici öğeler azaldı” dedi.
BİRÇOK FARKLI NEDEN SIRALANABİLİR!
istihdamdaki istikrarın bozulması gibi önekler sıralayan Prof. Dr. Mehmet Ak, “Değişen kültürel inançlar ve normlar, azalan sosyal bütünleşme, demografik değişmeler, kapitalist değerlere olan ilgi, yüksek enflasyon, işsizlik, bireylerin; aile, okul ve arkadaş gibi geleneksel kurumlara ve değerlere olan bağlılıklarının zayıflaması, insanların ruh sağlığını korumaya yönelik yapılabileceklere yönelik bilinçsizliği ve bilgisizliği, madde ve alkol kullanımındaki artış, genel psikiyatrik bozukluklarda artış olarak bakabiliriz” diye konuştu.
TV’LER ŞİDDETİ MEŞRULAŞTIRIYOR
Maalesef şiddetin normalleştirildiği yazılı ve görsel medya uyaranlarına çok maruz kalınıyor diyen Ak, “TV’lerdeki sabah programları, akşam dizileri şiddeti meşrulaştıran, çözüm yöntemi gibi gösteren subliminal öğelerle dolu. Ben çocuklarımdan bunları mümkün oldukça korumaya çalışıyorum. Bütüncül değerlendirdiğimizde yukarıda saydığım birçok nedenin sonucu aslında şiddet artışı” dedi
ÖFKEMİZİ KONTOL EDEBİLMİYİZ
Aslında öfkenin gerekliliği yadsınamaz diyen Ak, şunları dile getirdi: “Bazen olmazsa olmazdır. Haksızlığa, ihanete, yalana ve nice hâle öfke duymak gerekir ama aklın hâkimiyetini yitirmiş öfke nelere yol açmaz ki. Kader mahkûmu dediğimiz hapishanedeki tutsakların bir kısmından hep duymaz mıyız, “Bir anlık öfkeme yenik düştüm.” sözünü? Öfkenin karşısına sabrı koyup aklı hâkim hâle getirmezsek hızlı giderken sarı ışıkta yavaşlamayıp kırmızıda geçip kaza yapana döneriz. Sonrasında ah vah etsek de olan olmuştur bir kere. Baktık ki öfke kazanı kaynıyor, buharı fazlalaşacak ve kapağını fırlatacak, düdüklü tenceredeki buhar çıkışının açılıp basıncı azaltması gibi “Ya sabır” deyip duracağız, derin derin nefes alıp düşüneceğiz biraz. Kalbimizin atışı normale dönecek, beyin savaşmak dışında çözümleri de görebilecek hâle gelecek. Sonra karar vereceğiz. Karşılaştığımız bir olay karşısında yoğun öfke hissetsek de önce bir durup olayın yorumladığımız gibi olmayabileceğini hatırlayıp alternatif olasılıklara zihnimizde yer vermeliyiz. Sonra aklın hâkimiyetinde gereken tepkiyi sergilemeliyiz. İşte burada sabır en önemli meziyet!. Sabırsız olursan, geri dönüşü olmayan yollara girebilirsin. Pişmanlığın fayda etmediği olaylara neden olabilirsin. Öfke baldan tatlı gelir o an ama sonra anlarsın ki zehirlenmişsin. Bu konuda yeni çıkan kitabımızda bir bölümde var. Kabul, cesaret, değişim, farkındalık yolculuğumuz isimli kitabı edinebilir okuyucularımız.”
BUNLARDAN UZAK DURMAK İÇİN NELER YAPABİLİRİZ?
Toplumun bireylerini bir arada tutan değerlerimize sahip çıkarak eğitim kısmında öncelikle aile ile başlayarak daha sağlam temeller atmalıyız diye konuşan Prof. Dr. Mehmet Ak, “Saygı, nezaket, hoş görü, bağışlayabilme, sabretme, dürüstlük, doğa-hayvan-insan sevgisi önemsenmeli ve öğretilmeli. insanlara, değerleri okullarda öğretmeli, anne-baba kendisi model olmalı, siyasiler diliyle şiddeti ve ayrışmayı değil beraber ve birlikteliği vurgulamalı, cemaat-cemiyet gibi sosyal kutuplaşmaya yol açan yapıların devlet kurumları içinde etkinliği azaltılarak her bireyin kendisini eşit ve değerli hissetmesinin sağlanması, toplumsal birlik ve dayanışma artırılmalı, ruh sağlığımız korumak için yapmamız gereken basit yürüyüş, okuma, sanat, ibadet, sosyalleşme gibi uygulamalar konusunda bilincin ve olanağın artırılması gerekiyor. Pandemi ile azalan sosyal etkileşim, ekonomik zorluklar ve geleceğe yönelik karamsarlık ruhsal yapımızı besleyen öğeleri azalttı. İnsanların sosyoekonomik zorluklarına yönelik çözümler üretilmeli ve özellikle gençlere ülkemizde mutlu ve huzurlu bir yaşam sürebileceklerine yönelik umutlu olmaları sağlanmalı, duyguları kontrol edilebileceği okullarda öğretilmeli” dedi. (Fatih ERSOY)
