Anadolu yollarının binlerce yıllık bir tarihin sessiz tanıkları olduğunu belirten Akceylan, Roma’nın taş döşeli yollarından Selçuklu kervansaraylarına, Cumhuriyet’in şose yollarından modern otoyollara uzanan yol serüveni üzerinde durdu. Türkiye’nin kalkınma yolunda karayollarının sadece orduların ve tüccarların geçtiği güzergâhlar değil, aynı zamanda kültürlerin birbirine bağlandığı yollar olduğuna değinen Akceylan şöyle konuştu:
“Kara yolu tarihinin Anadolu’daki serüveni Hititler dönemine kadar uzanıyor. Hititler, askerî düzen ve merkezi yönetimi sağlamak amacıyla ilk planlı yolları inşa etti. Persler, tarihe Kral Yolu olarak geçen güzergâhla Anadolu’yu bir imparatorluk ağına dönüştürdü. Roma yolları ise köprüleri, menzil taşları ve askerî istasyonlarıyla önem taşımaktadır.”
YOL MEDENİYETİ
Akceylan, Selçukluların Anadolu’yu bir ticaret merkezi hâline getirmek amacıyla kervan yolları üzerinde inşa edilen 144 kervansarayın, yol güvenliğini sağlarken ekonomik canlılığı da artırdığını ve bu anlayışın temelinde “Yol emniyeti devlet güvencesindedir.” düşüncesinin yattığını ifade etti. Osmanlı Devleti döneminde ise karayollarının daha çok askerî sevkiyat ve ticaret için kullanıldığını belirten Akceylan, 1923 yılında Türkiye Cumhuriyeti ilan edildiğinde ulusal sınırlar içinde 13.900 km’si stabilize şose, 4.450 km’si toprak olmak üzere toplam 18.350 km yol ve 94 adet köprü bulunduğunu söyledi.
Cumhuriyet’in ilk yıllarında ulaşımda dönemin en çağdaş teknolojisi olan demiryolu yapımının ağırlık kazandığını, ancak bir süre sonra demiryolunun tek başına yeterli olmadığının görülmesi üzerine 1929 yılında Nafia Vekâleti (Bayındırlık Bakanlığı) bünyesinde Şose ve Köprüler Reisliği kurulduğunu ifade eden Akceylan, 1948 yılında kazma, kürek ve insan gücüne dayalı çalışmalardan makineli çalışma dönemine geçildiğini ve mevcut yolların envanterinin çıkarıldığını belirtti. “Yol medeniyettir” anlayışının Cumhuriyet’in temel yaklaşımlarından biri olduğuna dikkat çekti.
KARAYOLLARININ GELİŞİM SÜRECİ
Akceylan, Karayolları Genel Müdürlüğünün (KGM) kuruluş tarihi olan 1950 yılından itibaren yapılan çalışmaları yıllar bazında şu şekilde aktardı:
“1960’lı yıllarda 60 bin kilometrelik bir karayolu ağı ortaya çıkarılmış, 1960–1970 yılları arasında asfalt kaplamalı yol ağının genişletilmesi hedeflenmiştir. 1970’li yıllarda motorlu taşıt sanayisinin kuruluşu ile trafiği yoğun olan yollarda ve büyük kentlerin çevrelerinde yüksek standartlı, çok şeritli ekspres yollar ve otoyolların yapımı gündeme gelmiştir. 15 Temmuz Şehitler Köprüsü 1973 yılında trafiğe açılmıştır. 1980’li yıllarda yüksek standartlı otoyolların yapımına ağırlık verilerek otoyol hamlesi başlatılmıştır. 1990’lı yıllarda otoyol yapım çalışmalarına devam edilmiş; 1990 yılına kadar 152 km olan toplam otoyol uzunluğu 2000 yılında 1.674 km’ye, 2002 yılında ise 1.714 km’ye ulaştırılmıştır.”
ACİL EYLEM PLANI
“2003 yılı başında hazırlanan Acil Eylem Planı kapsamında bölünmüş yol hamlesi başlatılmış ve otoyol yapım çalışmalarına devam edilmiştir. 2003–2011 yılları arasında ülke genelinde 15 bin kilometrelik bölünmüş yol ağı tamamlanarak hizmete sunulmuştur. 2010’lu yıllarda ise karayolu ağının, kamu kaynaklarının yanı sıra Kamu-Özel Sektör İş Birliği modeli olan ‘Yap-İşlet-Devret Sistemi’ ile geliştirilmesi hayata geçirilmiştir.”
KÜLTÜREL MİRASIMIZ KORUNUYOR
Karayolları Genel Müdürlüğünün 2025 yılı itibarıyla; 32.371 kilometresi bitümlü sıcak karışım kaplamalı, 33.773 kilometresi sathi kaplamalı, 2.366 kilometresi ise diğer yollar olmak üzere toplam 68.510 kilometrelik yol ağına sahip olduğunu belirten Akceylan, 2003 yılından günümüze kadar, 11’i 2025 yılında olmak üzere toplam 510 adet tarihi köprünün restore edilerek kültür mirasımıza kazandırıldığını vurguladı. Akceylan ayrıca şunları söyledi:
“122 km’lik Konya Çevre Yolu’nun yapımında 3 milyon m³ toprak yer değiştirmiştir. Karaman’dan gelen araçlar bu sene açılacak çevre yolu ile Afyon’a gidebilecek. 56 km’lik Meram–Sille tarafı çok masraflı olduğundan, ödenek çıktığında yol çalışmaları başlayacaktır.”
GÖREVLERİMİZ
Karayollarının otoyol, devlet yolu ve il yolu olmak üzere üç sınıf yoldan oluştuğuna dikkat çeken Akceylan, görevlerini şu şekilde sıraladı:
“Otoyol, devlet ve il yolları ağını tespit etmek ve bu ağdaki değişiklikleri hazırlamak; yol ağı üzerindeki yol ve köprüleri inşa etmek, onarmak ve emniyetli şekilde kullanılmalarını sağlayacak biçimde sürekli bakım altında bulundurmak; projelendirme, yapım, onarım, bakım ve diğer hususlara ilişkin standartları tespit etmek, teknik şartnameler hazırlamak; yolların kullanılması, yol ve trafik güvenliği ile bakımına ait esas ve kaideleri belirlemek, yürütmek ve uygun görülen yol işaretlerini tesis etmek; harita, etüt ve proje işlerini yapmak ve yaptırmak.”
Görev yaptığı Karayolları 3. Bölge Müdürlüğünün 1950 yılında kurulduğunu belirten Akceylan, Bölge Müdürlüğünün 71.486 km² alan üzerinde Konya ve Karaman illerinin tamamını, Afyonkarahisar ve Aksaray illerinin büyük bir kısmını, Ankara, Kütahya, İçel, Antalya, Isparta ve Niğde illerinin ise bazı bölümlerini kapsadığını ifade etti.
“Bölge hudutlarımız içinde 2.430 km’si BSK kaplamalı, 2.836 km’si sathi kaplamalı, 229 km’si diğer yollar olmak üzere toplam 5.495 km yol ağı bulunmaktadır. 2024 yılı Ocak ayı sonu itibarıyla bu yolların 2.220 km’si bölünmüş yol olarak hizmet vermektedir. Yol ağımızın %96’sı asfalt kaplamalıdır.” diyen Akceylan, Bölge Müdürlüğünde 8 adet şube şefliği ve 33 adet bakımevi ile hizmet verildiğini, 1 milyon avroluk lazer ölçümlü cihazla 70 km hızla yol ölçümlerinin yapıldığını söyledi.
Sohbetin soru-cevap bölümünün ardından HİSDER Başkanı Prof. Dr. Önder Kutlu, Ahmet İleri ve Halil Öztoprak tarafından Karayolları 3. Bölge Müdür Yardımcısı Hakan Akceylan’a dernek plaketi takdim edildi. Toplantı, toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.
