Karaca, “Raporumuz, yapay et teknolojisini ‘gündelik tartışmaların’ ötesine taşıyarak, Türkiye’nin 2053 vizyonu kapsamında stratejik bir teknoloji alanı olarak konumlandırmaktadır. Artık dünyada gıda, enerji ve su güvenliği birbiriyle iç içe geçmiş durumda. Yapay et de bu üçlü denklemin tam ortasında hem büyük bir potansiyel hem de henüz netleşmemiş risklerle karşımıza çıkıyor. Türkiye olarak bu gelişmeyi uzaktan izleme lüksümüz yok. Aksine, öncü bir aktör olarak pozisyon almak ve hazırlıklarımızı şimdiden tamamlamak zorundayız” dedi.
“Teknolojiyi Takip Eden Değil, Şekillendiren Konumda Olmalıyız”
Karaca, raporun ortaya koyduğu ekonomik verileri yorumlarken, “Son on yılda sektöre aktarılan 3 milyar doların üzerindeki yatırım, söz konusu alanın uzun vadeli potansiyelini ve stratejik önemini ortaya koymaktadır. TÜBİTAK destekli AR-GE projeleri, üniversite-sanayi iş birlikleri ve teknopark ekosistemimiz burada devreye girmeli. Kritik alt teknolojilerde yerli patentler ve çözümler geliştirmeliyiz. Aksi takdirde, bu yeni gıda rejiminde de teknoloji ithal eden, standartları takip eden bir ülke konumuna düşeriz” ifadelerini kullandı.
“Çevresel Etki, Sürdürülebilirlik Söylemi Kadar Net Değil”
Yapay etin çevresel iddialarının detaylı incelenmesi gerektiğinin belirten Karaca; “Sıklıkla dile getirilen ‘daha az kaynak tüketimi’ söylemi, henüz her senaryo için geçerli değil. Üretimde kullanılan enerjinin kaynağı, atık yönetimi ve suyun kalitesi, çevresel ayak izini belirliyor. Yeşil Kalkınma Devrimi ve 2053 Net Sıfır Emisyon taahhüdü çerçevesinde, bu teknolojinin ancak yenilenebilir enerji ile entegre edilmiş, döngüsel ekonomi prensiplerine uygun modelleri desteklenmeli. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın bu konudaki politikaları bir kılavuz olmalı” diye söyledi.
“Toplumsal Kabul, Güven ve Şeffaflıkla Mümkün Olacak”
Toplumsal kabulün sağlanmasının en önemli şartının güven olduğunu vurgulayan Karaca, “Türk Milleti sofrasına gelen her lokmanın helal olmasına büyük önem verir. Bu hassasiyet, yapay et söz konusu olduğunda daha da kritik hâle geliyor. Diyanet İşleri Başkanlığımız ile bilim insanlarımızın ortak çalışmasıyla, üretimin her aşamasını kapsayan, şeffaf bir helal sertifikasyon protokolü hayata geçirilmeli. Ayrıca, Ticaret Bakanlığımızın öncülüğünde, tüketiciyi doğru bilgilendirecek, korkuya değil bilgiye dayalı bir iletişim kampanyası başlatılmalıdır” şeklinde konuştu.
“Hukuki Boşluk, İvedilikle Stratejik Bir Çerçeveye Dönüştürülmeli”
Karaca, Türkiye’de yapay et için net bir hukuki düzenleme bulunmamasını bir risk olarak değerlendirirken, bunun aynı zamanda bir fırsat olduğunun da altını çizdi. Karaca; “Diğer ülkelerin düzenlemelerini taklit etmek yerine, kendi değerlerimizi ve stratejik çıkarlarımızı merkeze alan, özgün bir düzenleme yapmalıyız. Sağlık Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı koordinasyonunda, FAO ve WHO standartlarını da dikkate alan, ancak yerli şartları önceleyen, risk temelli, aşamalı bir onay ve denetim mekanizması kurulmalı” ifadelerine yer verdi.
“Dengeli ve Proaktif Yaklaşım, Bizi Geleceğe Hazırlayacak Tek Yoldur”
Karaca, “Yapay et, ne körü körüne desteklenmesi gereken bir mucize ne de kesinlikle reddedilmesi gereken bir tehdittir. Gerçekçi olmalıyız. Bu teknoloji, dünya gıda sistemlerine çok boyutlu bir müdahaledir. Türkiye; akademik merak, ekonomik fizibilite, toplumsal değerler ve stratejik öngörüyü bir arada tartan, dengeli ve proaktif bir yaklaşım sergilemelidir. Gelişmeleri yakından izlemeli, tüm paydaşları sürece dahil ederek şeffaf bir diyalog ortamı oluşturmalı ve nihayetinde, bu küresel dönüşümden güçlenerek çıkacak ulusal bir yol haritasını kararlılıkla uygulamaya koymalıyız” diyerek KOSAM raporunun temel mesajını özetledi.
“Laboratuvardan Sofraya: Yapay Et” raporunun, Türkiye’nin gıda teknolojilerindeki dönüşüme liderlik etme potansiyelini gösteren önemli bir çalışma olduğunu belirten Karaca, raporun tamamına KOSAM web sitesi (www.kosam.org) üzerinden ulaşılabileceğini duyurdu.
