Konya’nın en fazla kar yağışı alan ilçelerinden Hadim’de, asırlardır sürdürülen geleneksel bir yöntem bugün hâlâ yaşamaya devam ediyor. İlçeye bağlı Gezlevi Mahallesi’nde vatandaşlar, kış aylarında sebzelerin tazeliğini korumak için ürünleri toprağın altına gömerek muhafaza ediyor.
“Kuyulama” adı verilen bu yöntem sayesinde patates, pancar, şalgam, turp, havuç ve lahana gibi ürünler herhangi bir kimyasal madde ya da modern soğutma sistemi kullanılmadan aylarca bozulmadan saklanabiliyor.
Doğal Soğuk Hava Deposu
Yılın büyük bölümünde soğuk geçen ve kışın karla kaplanan Hadim’de, toprak adeta doğal bir soğuk hava deposu görevi görüyor. Sonbaharda hasat edilen ürünler büyük çuvallar içinde açılan kuyulara yerleştiriliyor. Üzerleri kapatılan sebzeler, ihtiyaç oldukça çıkarılarak tüketiliyor ya da satılıyor.
Yöre halkı, bu yöntemin yalnızca sebzeler için değil, geçmişte peynir ve et gibi gıda ürünleri için de kullanıldığını anlatıyor. Buzdolabının yaygın olmadığı dönemlerde toprağın soğuk yapısı, gıdaların uzun süre dayanmasını sağlıyordu.
“Haziran’a Kadar İlk Günkü Gibi Kalıyor”
65 yaşındaki Havva Vurgun, kuyulama geleneğini annesinden ve atalarından öğrendiğini belirterek, “Eylül ayında pancar, şalgam, turp ve patatesi toprağa gömeriz. Haziran ayına kadar hem yeriz hem de satarız. Toprak soğuk olduğu için ürünler bozulmaz, ilk günkü gibi kalır” dedi.
Mahalle sakinlerinden Menekşe Vurgun ise yazın ekilen ürünlerin hasat sonrası kuyulara konulduğunu ifade ederek, “Kış boyunca kuyudan çıkarıp taze taze yiyoruz. Tadları bahçeden yeni koparılmış gibi oluyor. Soğukta kalması lezzetini koruyor” diye konuştu.
Geleneksel Bilgi Geleceğe Taşınıyor
Toros Dağları’nın eteklerinde sürdürülen bu yöntem, hem doğal hem de ekonomik bir saklama tekniği olarak dikkat çekiyor. Modern depolama sistemlerine ihtiyaç duymadan uygulanan kuyulama, kırsal yaşamın bilgi birikimini ve doğayla uyumlu üretim anlayışını gözler önüne seriyor.
Hadim’de kuşaktan kuşağa aktarılan bu asırlık yöntem, hem kültürel miras hem de sürdürülebilir tarım açısından önemli bir örnek olmaya devam ediyor.
