Prof. Dr. Önder KUTLU: Günümüzde uluslararası gelişmeler çok daha hızlı yaşanmaktadır. Ülkelerin attığı adımlar tek bir olay üzerinden değil, birbirleriyle bağlantılı jeopolitik gelişmeler içerisinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Pandemi sonrasında dünyada önemli kırılmalar yaşandı. Dijitalleşmeden yapay zekâya kadar birçok alanda büyük bir dönüşüm gerçekleşmektedir. Dünyada hızlandırılmış bir süreç yaşanıyor.
HİSDER (Hikmet İlim ve Sanat Derneği) 'in Karatay Belediyesi Şemsi Tebrizi Sosyal Tesisleri’nde düzenlediği Pazartesi Toplantıları’nda NEÜ Siyasal Bilgiler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Yönetim Bilimleri Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Önder KUTLU “Güncel Gelişmeler ve Türk Dış Politikası” konusunda dernek üyelerine bilgi verdi.
HİSDER Başkanı Prof. Dr. Önder KUTLU konuşmasının başında dernek çalışmaları hakkında bilgi vererek derneğin kuruluşundan bu yana önemli hizmetlere imza attığını, HİSDER öncülüğünde valilik onayıyla Akören’de şehitlik çalışmasının başlatıldığını söyledi.
Türkiye'nin iç siyaseti, terörle mücadele süreci, Ortadoğu, ABD-İngiltere ilişkileri, İsrail, Suudi Arabistan, Suriye, Ukrayna ve küresel güç dengelerine uzanan geniş bir çerçeve içerisinde olayları değerlendiren KUTLU , günümüzde uluslararası gelişmelerin çok daha hızlı yaşandığını ve ülkelerin attığı adımların yalnızca tek bir olay üzerinden değil, birbirleriyle bağlantılı jeopolitik gelişmeler bütünü içerisinde değerlendirilmesi gerektiğine değinerek geçmişte yıllara yayılan siyasi ve jeopolitik süreçlerin günümüzde birkaç gün içerisinde gerçekleşebildiğine değinerek bu yaklaşımın arkasında; pandemi sonrası uluslararası sistemdeki değişimler, dijitalleşme, yapay zekâ, savaşların niteliğinin değişmesi, hibrit savaşlar, bölgesel güç mücadelelerinin bulunduğuna vurgu yaptı.
Şu Anda Bir Dünya Savaşı Süreci Yaşıyoruz
Güncel gelişmeler ve dış politika gündemine ilişkin görüşlerini paylaşan KUTLU, dünyanın hızlandırılmış bir süreçten geçtiğini daha önce yıllara yayılan gelişmelerin artık birkaç gün içerisinde yaşandığını, olayları değerlendirilirken avantaj ve dezavantajların birlikte ele alınması gerektiğini ifade etti: “Türkiye'de uzun süredir devam eden siyasi iktidarın, yaşanan ekonomik zorluklara rağmen bir istikrar unsuru olarak değerlendirilebiliriz.” Batılı ülkelerde hükümetlerin daha sık değiştiğini, Türkiye'deki siyasi sürekliliğin ise gelişmelerin daha kolay okunmasına imkân sağladığını dile getirdi.
Dünya Büyük Bir Değişimin İçerisinde
Pandemi sonrasında dünyada önemli kırılmalar yaşandığını söyleyen Kutlu, dijitalleşmeden yapay zekâya kadar birçok alanda büyük bir dönüşüm gerçekleştiğini belirtti: “Pandemi döneminde insanlar evlerine hapsedilerek dünya denendi. Trump döneminin ardından bölgede yeni gelişmeler yaşanıyor, İnsanlık büyük tehditlerle karşı karşıya bulunmaktadır. İran, İsrail ve ABD arasındaki gerilim ve çatışmaların tam anlamıyla anlaşılabilmesi için bölgedeki gelişmelerin bütüncül şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir. Ukrayna'daki savaş ve Gazze'deki çatışmalar devam etmektedir. Günümüzde hibrit savaşlar dönemi başladı.” dedi.
5-6 yıl önce yeni dünya savaşının enformasyon, ticari ve askeri alanlarda savaşların vekalet yoluyla başladığına değinen KUTLU, dünyanın çeşitli bölgelerinde vekalet savaşlarının yapıldığını, yeni dönemde uluslararası medyayı takip ettiğimizde Amerika ile Çin'in karşı karşıya gelme ihtimali yüksek olduğunu, asimetrik tehditler hızla yayıldığını, “Terör Devleti” İsrail’in yayılmacı politikalarının hız kesmeden devam ettiğini, Amerika bakımından Suriye meselesinin çözüldüğünü, Suriye’de YPG sisteme entegre edilerek bölgede yeni bir döneme geçildiğine değindi.
İngiltere, ABD ve Bölgesel Dengeler
Konuşmasında İngiltere'nin bölgedeki tarihsel konumuna yer veren KUTLU, İngiltere'nin dünyada 200 yıldır oluşturduğu bir düzenin olduğunu, M 6 ‘nın dünyanın en büyük istihbarat teşkilatı olduğunu, İngiltere'nin kurduğu düzenin devamlılığını değinerek bölgedeki enerji kaynakları ve petrol gelirlerinin uluslararası ilişkiler açısından önem taşıdığını söyledi: “200 yıldır çalışmalar yapan İngiltere bölgeye hakimken ABD’nin desteklediği Suudi Prens Selman iktidara getirildi. İngiltere’nin onay olmadan Suudi Arabistan’da hiçbir yönetim değişikliği olmuyordu. ABD’nin seçtiği Selman, İngiltere ile ABD arasında kırılma yaşanmasına neden oldu. İngiltere kurduğu düzenin bozulmasını istemez. İsrail tehdidi sayesinde iktidarda kalanlar petro dolarları Londra’ya aktarıyordu.” Pakistan, Türkiye ve Suudi Arabistan arasındaki Mekke İttifakı Anlaşması İngiltere tarafından desteklendiğini bu ilişkilerin bölgesel dengeler açısından değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Türkiye-İngiltere İlişkileri
Ülkeler arasındaki ilişkilerde sürekli dostluk veya düşmanlık yerine karşılıklı çıkarların belirleyici olduğunu savunan KUTLU, "Uluslararası ilişkilerde ülkelerin menfaatleri ön planda tutulur. İngiliz uluslar topluluğunda 57 ülke bulunmaktadır. Kendine ait kriket beyzbol gibi spor yarışmaları yapılmaktadır. İngiltere BM’de veto yetkisine sahip beş ülkeden birisidir. ABD’nin bize vermediği F 35 uçakları yerine İngiltere, Almanya’nın karşı çıkmasına rağmen Eurofighter uçaklarını vermeye başlamıştır. Son yıllarda Türkiye ile İngiltere arasında bir yakınlaşmanın olduğunu görmekteyiz. İki ülke arasındaki ilişkileri bölgesel gelişmeler açısından takip edilmesi gerekir.”
“Terörsüz Türkiye” Süreci Bir Devlet Projesi Olarak Ele Alınmalı
"Terörsüz Türkiye" sürecine de değinen Kutlu, projenin ülkenin istikrarının sağlanması açısından önemli olduğunu, MHP’nin devreye girmesiyle yeni bir döneme girildiğine dikkat çekerek “İmralı ile uzun zamandır irtibat kurulmaktadır. Oslo görüşmeleri Fetö tarafından sızdırılmasaydı bu süreç daha önceden tamamlanmış olurdu. Bunu evin işini temizleme ve düzeltme faaliyetleri olarak görebiliriz.” dedi.
Konuşmasını sonunda KUTLU, Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve İsrail arasındaki iş birliğinde ABD'nin desteğinin önemli olduğunu, bölgedeki gelişmelerin tarihsel ve jeopolitik boyutlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi. Sohbetin soru cevap kısmından sonra HİSDER Başkanı Prof. Dr. Önder Kutlu’ya hediye takdimi yapıldı. Toplantı toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.
