Yaş Sebze ve Meyve Komisyoncuları Derneği Başkanı Adnan Pirinç, fahiş fiyat uygulamasının önüne geçmek için denetimlerin yanı sıra, sistemli üretimin planlanması, hal yasasının yeniden düzenlenmesi gerektiğinin altını çizdi. Zincir marketlerde çekirdeksiz üzümün 20 liradan satıldığını söyleyen Başkan Pirinç, Pazar yerlerinde aynı üzümün 7 liradan satıldığını ifade etti. Piniç, bu konuda mutlaka denetimlerin etkili olacağını fakat, Pazar yerlerinin de marketlerle rekabet edebilecek güce kavuşturulması gerektiğini ifade etti.
YÜKSEK FİYAT MARKETLERDE
Fahiş fiyat tartışmalarına, fiyatlar gerçekten yüksek mi diye de bakılması gerektiğini söyleyen Pirinç, “Halde fiyatlar yüksek değil. Marketlerde fiyatlar yüksek. Girdi maliyetleri oldukça yüksek. Nakliye masrafı, gübre, mazot oldukça yükseldi. Marketlerin aşırı yüksek olması ayrı bir konu. Bu konuda mutlaka denetimler yapılmalı. Büyük bir zincir market Konya’da çekirdeksiz üzümü 19.90’dan satıyor. Domatesi 11 liradan satıyor. Bu denetimlerle engellenebilir fakat, üretim maliyetleri de gerçekten çok yükseldi. Bunun da önlemleri alınmalı” diye konuştu.
HAL YASASI ACİLEN ÇIKMALI
2000’li yıllarda topraktan pazara ucuz ürün denildi ve hallerin işlevselliği ortadan kaldırılmaya çalışıldı diyen Pirinç, “Haller bugün yüzde 30 işlevle çalışıyor. Hal sisteminin güçlendirilip, lojistik desteğin yükseltilmesi, hallerin borsa sistemine geçmesi gerekiyor. Haller yeniden işlev kazanmalı ve şeffaflaşması gerekiyor. Daha şeffaf olsun. Üretici ürününü direk hale getirmesi gerekir. Hal esnafı aracı olarak görülmemesi gerekir. Nasıl tahılda borsa varsa halde de borsa olmalı. Haller, yüzde 8 ile çalışan yerler. Borsa olarak ilan edilip, takip edilmesi gerekir. Üretim planlaması yapılması gerekir” dedi. Bir liraya mal kalmadı artık diyen Pirinç, “Hal yasası ile birlikte geleneksel pazarların güçlendirilmesi gerekir. Pazarcı aldığı ürünü boyutlandırır ve tüketici de buna göre ürün alır. Marketlerde çürüyor fakat fiyat düşmüyor. Marketlerin karşısında tüketiciyi korumamız gerekiyor” diye konuştu.
SABİT PAZAR YERLERİ KURULMALI
“Zincir marketlerin üreticiden ürün almasının önüne geçilmesi gerekir. Bunun için hal yasası önemli” diye konuşan Pirinç, “İyi ürün iyi para eder, kaliteli ürün üretilir ise parası da yüksel olur. Doğru fiyatı bulabilmek önemli. Gelişmiş ülkelerde sistem böyle çalışıyor. Üretim departmanı halin içinde. Soğuk zincir halin içinde. Biz de soğuk zincir ona göre, üretimimizden 10 milyon ton çöp oluyor. Pazar yerlerinin günlük açık olması gerekiyor. Her bölgeye 10-20 tane Pazar kurulmalı. Bu pazarlar, Kadınlar Pazarı gibi olmalı. Marketler o zaman fahiş fiyat uygulayamaz. Marketler pazarlarla rekabet edemez. Pazar yerleri butik olmalı. İçerisinde şarküteri olmalı. Sakatatçısından tutunda, bakliyatçısına kadar, şarküterine kadar hepsi olmalı ve her gün açık olmalı. AVM’ler olmasın demiyoruz. Rekabet ortaya çıkmalı. Üretici de mağdur edilmemeli. Üreticiye güven oluşturulmalı. Planlama olmalı” dedi.
Pirinç son olarak, “Domates geçen sene para yapmadı. Bu sene de eken olmadı. Ürün az talep fazla, işte bu nedenle fiyat yüksek. Buda fiyatlara yansıdı. Ne kadar ihtiyaç ise ona göre ektirilmeli. Üreticiye sahip çıkmıyoruz. Planlı üretim yapılmalı. Ne üretici, ne tüketici, ne de esnaf mağdur edilmemeli” ifadelerini kullandı. (Fatih ERSOY)
