Selçuk Üniversitesi (SÜ) Fen Fakültesi Biyokimya Bölümü Öğretim Elemanı Dr. İsmail Tarhan, metot geliştirme çalışmaları kapsamında, natürel sızma zeytinyağlarında çokça bulunan “skualen” maddesinin bağışıklığı güçlendirdiğini, covid-19 ile mücadelede tüketilebileceğine yönelik tespitte bulunduklarını belirterek, “Aşıların en temel bileşeni; zeytinyağında da bulunan ‘skualen’ hammaddesidir. Skualen bir hidrokarbon türevi olup, aşılarda bağışıklık artırıcı olarak kullanılmakta ve literatürdeki birçok çalışmada antikanser ajanı olarak yer almaktadır. Bununla ilgili ülkemiz zeytinyağlarının yüksek skualen oranlarına sahip olduğunu tespit ettik. Yapılacak aşı geliştirme çalışmalarında da ülkemiz zeytinyağlarının kalite bakımından alternatif bir skualen kaynağı olma potansiyelinin yüksek olduğunu belirtebiliriz.” dedi.
Dr. İsmail Tarhan yaptığı açıklamada, “Natürel Sızma Zeytinyağlarının Skualen İçeriğinin Tayini İçin Yeni Bir Spektroskopik Metodun Geliştirilmesi ve Covid-19 ile Mücadeledeki Önemi” başlıklı çalışmasında dünya ve Türkiye’deki çeşitli markalara ait zeytinyağı markalarını incelediklerini söyledi. İnceleme sonucunda, dünyadaki çeşitli ülkelere (Yunanistan, İspanya, İtalya, Portekiz) ait zeytinyağı markalarına göre Türkiye’deki zeytinyağlarının skualen oranının yüksek olduğunu belirlediklerini ifade eden Tarhan, “Natürel sızma zeytinyağlarının skualen içeriklerinin tespiti için yeni bir metot geliştirmiş bulunmaktayız. Bu çalışma kapsamında, ülkemiz natürel sızma zeytinyağlarında bulunan skualen oranlarını da ilk defa çalışmış olduk. Yemeklik yağları, yaklaşık olarak yüzde 98’lik ana bileşen ve yüzde 2’lik biyokimyasal bileşen olmak üzere ikiye ayırıyoruz. Yüzde 98’lik bölümü insanlara enerji veren bildiğimiz kısımken, yüzde 2’lik bölümü ise skualen ve yağda çözünen vitaminler başta olmak üzere insanlara şifa veren diğer önemli biyoaktif bileşenlerden oluşmaktadır. Normal yemeklik yağlar, rafinasyon proseslerine tabi tutuluyor. Fakat bu prosesler, başta skualen olmak üzere önemli bileşenleri yağdan uzaklaştırıyor. Natürel sızma zeytinyağları gibi rafine edilmeden direkt tüketilebilen yağlarda, ‘skualen’i direkt olarak vücudumuza alabiliyoruz.” diye konuştu.
“ÜLKE OLARAK ÖNEMLİ BİR SKUALEN POTANSİYELİNE SAHİBİZ”
Tarhan, skualenin ticari üretiminde sadece köpekbalığı karaciğerinden yararlanıldığını aktardı. Bu yöntemin hem köpekbalığı popülasyonunu ciddi derecede etkilediğini hem de oldukça maliyetli olduğunu anlatan Tarhan, şunları kaydetti: “Bu sebeple günümüzde bilim insanları bitkisel kökenli bir skualen kaynağı arayışındalar. Bu noktada natürel sızma zeytinyağları yüksek skualen oranları ile öne çıkıyor. Yaptığımız çalışmalarda, yaklaşık bir kilo zeytinyağından bir gram civarında skualen elde etmeyi başardık. Köpekbalığı üzerinden elde edilen skualene göre maliyeti oldukça düşük düzeyde. Günümüzde ithal olarak temin edilen saf skualenin gramı 250 euro iken; yaklaşık 100 lira maliyetle Ülkemiz natürel sızma zeytinyağlarından aynı miktarda skualen elde edilebilmektedir. Ekip olarak özellikle skualen oranı bakımından dünyadaki diğer zeytinyağlarıyla beraber ülkemiz zeytinyağlarını karşılaştırdık. Yapılacak aşı geliştirme çalışmalarında da ülkemiz zeytinyağlarının kalite bakımından potansiyelinin yüksek olduğunu belirtebiliriz. Ülkemiz zeytinyağları, diğer ülkelerin zeytinyağlarına göre daha fazla oranlarda skualen içermekte ve bu oran yüzde 1’lerin üzerine çıkmaktadır. Covid-19 nedeniyle yaşadığımız pandemi sürecinde birçok ülke aşı geliştirme çalışmalarına ağırlık vermiştir. Aşıların en temel bileşeni; zeytinyağında da bulunan ‘skualen’ hammaddesidir. Yapmış olduğumuz çalışmada ülkemiz zeytinyağlarının yüksek oranlarda skualen içerdiğini ve yapılabilecek milli bir aşı geliştirme çalışmasında natürel sızma zeytinyağlarının skualen kaynağı olarak yüksek bir potansiyele sahip olduğunu düşünmekteyiz.” Çalışmalarının, Prof. Dr. Hüseyin Kara Analitik Kimya Araştırma Laboratuvarında devam etmekte olduğunu dile getiren Tarhan, natürel sızma zeytinyağlarının, bağışıklık sistemini güçlü tutması ve kansere karşı faydalı bileşenler içermesi nedeniyle bolca tüketilmesi önerisinde bulundu.
