İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi (AFAD) Başkanlığı tarafından hazırlanan ve Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni yönetmelikle, afet sonrası bina hasar tespit süreçlerine ilişkin kapsamlı kurallar belirlendi.Yönetmelik, bina ve benzeri yapıların afetler sonrasında gördüğü hasarın gözlemsel yöntemler ve teknolojik verilerle nasıl değerlendirileceğini ayrıntılı şekilde ortaya koyuyor. Bundan böyle, yalnızca inşaat mühendisleri, mimarlar ve inşaat teknikerlerinden oluşan ekiplerin hazırladığı hasar raporları geçerli sayılacak.
Hasar Tespiti 3 Aşamada Yapılacak
Yeni düzenleme, hasar tespit süreçlerini “afet etkisi belirleme”, “ilk hasar tespiti” ve “itiraz hasar tespiti” olmak üzere üç aşamaya ayırıyor. İlk değerlendirme sonrası yapılacak itirazlar da belirli prosedürler çerçevesinde incelenecek. Tüm süreçler, yerel ve ulusal düzeyde belirlenmiş ana çözüm ortaklarının koordinasyonunda yürütülecek.
10 Başlıkta Hasar Sınıflandırması
Binaların hasar durumu, yalnızca son afette oluşan etkiler dikkate alınarak değerlendirilecek ve “hasarsız”dan “yıkık”a kadar 10 farklı sınıfta derecelendirilecek. Ekonomik ömrünü tamamlamış veya zemin kaynaklı hasarlar gibi afetle ilgisi bulunmayan kusurlar değerlendirme dışında kalacak.
Fotoğraflı ve Dijital Arşiv Zorunluluğu
Tespiti yapılan her binanın fotoğrafı çekilecek ve raporlarla birlikte dijital ortamda arşivlenecek. Orta ve ağır hasarlı binalar ile acil yıktırılması gereken yapılar için ilave raporlar hazırlanacak.
Tapuya Hasar Kaydı Getiriliyor
Orta ve ağır hasarlı olarak belirlenen binaların durumu tapu kayıtlarına da işlenecek. Ancak güçlendirme çalışmaları tamamlanıp yapı kullanma izin belgesi alınan yapılar için bu kayıtlar silinebilecek. Aynı şekilde, yıkımı tamamlanan binaların tapu üzerindeki hasar ibaresi de kaldırılabilecek.
Havadan ve Anlık Veri ile İnceleme Dönemi
Yönetmelikle birlikte teknolojinin de sürece entegre edilmesi sağlandı. Hava araçlarına entegre kameralarla elde edilen görüntüler, baca ve çatı gibi ulaşılması zor alanlardaki hasarları tespit etmede kullanılabilecek. Ayrıca bina üzerindeki dinamik sensörlerden elde edilen verilerle de anlık hasar analizleri yapılabilecek.
Yeni yönetmelik, sadece tespit süreçlerini değil, aynı zamanda şeffaflık, belge güvenliği ve dijital arşivleme gibi başlıklarla afet sonrası kriz yönetimine sistematik bir yaklaşım kazandırmayı hedefliyor.
