Türkiye Cumhuriyeti, kuruluşunun 103. yıl dönümünü 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı ile kutluyor. Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin en önemli kazanımlarından biri olan Cumhuriyet, 29 Ekim 1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) kabul edilen kararla ilan edildi. Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte devletin yönetim biçimi belirlenirken Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı oldu.
Her yıl 29 Ekim’de kutlanan Cumhuriyet Bayramı, milli egemenliğin, bağımsızlığın ve birlik beraberliğin simgesi olarak Türk milletinin hafızasındaki yerini koruyor. Cumhuriyet’in 103. yıl dönümü de Türkiye genelinde düzenlenen törenler ve çeşitli etkinliklerle kutlanıyor.
BAĞIMSIZLIK MÜCADELESİNDEN CUMHURİYET’E
Cumhuriyet’e uzanan süreç, Birinci Dünya Savaşı’nın ardından Anadolu’nun işgale uğramasıyla hız kazandı. Mustafa Kemal Atatürk, 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak Millî Mücadele’nin örgütlenmesinde öncü rol üstlendi. Erzurum ve Sivas kongreleriyle bağımsızlık mücadelesinin temelleri güçlendirilirken 23 Nisan 1920’de TBMM’nin açılmasıyla millî egemenlik yolunda önemli bir adım atıldı.
TBMM’nin öncülüğünde yürütülen Kurtuluş Savaşı, Türk milletinin bağımsızlık iradesi ve ordunun kazandığı zaferlerle sonuçlandı. 24 Temmuz 1923’te imzalanan Lozan Barış Antlaşması, Türkiye’nin bağımsızlığının uluslararası alanda tanınması sürecinde belirleyici oldu. Ankara’nın 13 Ekim 1923’te başkent ilan edilmesinin ardından devletin yönetim biçiminin belirlenmesine yönelik çalışmalar hızlandı.
“YARIN CUMHURİYET’İ İLAN EDECEĞİZ”
Mustafa Kemal Atatürk, 28 Ekim 1923 akşamı Çankaya’da yakın çalışma arkadaşlarıyla yaptığı görüşmede, “Yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz.” sözleriyle kararını açıkladı. Ertesi gün TBMM’de yapılan görüşmelerin ardından anayasa değişikliği kabul edildi ve 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet resmen ilan edildi.
Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte devletin yönetim biçimi kesinleşirken Mustafa Kemal Atatürk, TBMM tarafından Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Bu tarih, Türk milletinin kendi geleceği hakkında söz sahibi olduğu yeni bir dönemin başlangıcı olarak tarihe geçti.
CUMHURİYET BAYRAMI NASIL KUTLANMAYA BAŞLANDI?
29 Ekim’in millî bayram olarak kutlanmasına ilişkin düzenleme, 1925 yılında yapıldı. Böylece Cumhuriyet’in ilan edildiği gün, Türkiye’de ve yurt dışındaki temsilciliklerde resmî bayram olarak kutlanmaya başlandı. Cumhuriyet’in 10. yıl dönümünde, 29 Ekim 1933’te gerçekleştirilen kutlamalarda Atatürk, Onuncu Yıl Nutku’nu okuyarak Cumhuriyet’in kazanımlarına ve geleceğe ilişkin hedeflere dikkat çekti.
CUMHURİYET, MİLLÎ EGEMENLİĞİN SİMGESİ
Cumhuriyet yönetimi, egemenliğin millete ait olduğu ve devlet yönetiminde halk iradesinin esas alındığı bir yönetim biçimi olarak öne çıkıyor. Vatandaşların seçme ve seçilme hakkı, hukuk devleti ilkesi ve anayasal düzen, Cumhuriyet’in temel unsurları arasında yer alıyor.
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı, yalnızca tarihî bir dönüm noktasının yıl dönümü değil, aynı zamanda bağımsızlık mücadelesinde hayatını kaybedenlerin hatırasını yaşatma ve Cumhuriyet’in kazanımlarını gelecek kuşaklara aktarma günü olarak kabul ediliyor. Cumhuriyet’in 103. yıl dönümünde Atatürk ve silah arkadaşlarının mirası bir kez daha anılırken millî birlik, beraberlik ve bağımsızlık değerleri ön plana çıkıyor.
