Otomasyon, yapay zeka ve yeşil dönüşüm politikaları, birçok geleneksel mesleğin sonunu getiriyor. Dünya Ekonomik Forumu’nun “2025 Mesleklerin Geleceği” raporuna göre, 2025-2030 yılları arasında dünya genelinde 92 milyon iş kolu yok olacak. Dijitalleşme, özellikle çiftçilik, zanaatkârlık, el sanatları ve montaj işçiliği gibi meslekleri hızla dönüştürüyor.
Yapay zeka destekli yazılımlar banka gişe görevlilerinden muhasebecilere kadar birçok mesleğin yerini alırken, üretim hatlarında çalışan işçiler ise robotik sistemlerle ikame ediliyor. WEF yetkilisi Till Leopold, sadece rutin işler değil grafik tasarım gibi yaratıcı alanların da tehdit altında olduğuna dikkat çekiyor.
Öte yandan akıllı tarım sistemleri, çobanlık ve geleneksel çiftçilik gibi mesleklerde insan gücüne ihtiyacı azaltıyor. Zanaatkâr mesleklerde ise 3D yazıcılar ve seri üretim teknikleri, el emeğine dayalı işleri rekabetin dışına itiyor. Kitap tamirciliği, bakırcılık, terzilik gibi meslekler giderek tarihe karışıyor.
İklim değişikliğiyle mücadele çerçevesinde, kömür madenciliği ve petrol işçiliği gibi yüksek karbon emisyonlu mesleklerde de büyük kayıplar yaşanıyor. Buna karşılık, elektrikli araç teknisyenliği, yenilenebilir enerji uzmanlığı ve çevre mühendisliği gibi sürdürülebilir alanlara olan ilgi artıyor.
Leopold, “2030 yılına kadar mevcut işlerdeki becerilerin yüzde 40’ı değişecek. Bugün alınan eğitim, birkaç yıl sonra geçerliliğini yitirebilir.” diyerek bireylerin teknolojiye uyum sağlayacak becerilerle donanması gerektiğini vurguluyor.
Ayrıca, bu dönüşüm sadece ekonomik değil kültürel boyutta da etkili. Meslekler sadece gelir kaynağı değil, aynı zamanda kolektif hafızanın bir parçası. Yapay zekânın yaygınlaşması, genç kuşakların deneyim kazanmasını ve kültürel aktarımı da zorlaştırıyor.
WEF verilerine göre, kaybolan işlere karşılık 170 milyon yeni iş alanı ortaya çıkacak. Ancak bu dönüşüme ayak uyduramayanlar için ciddi bir risk kapıda.
