ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da düzenlediği basın brifinginde Asya turunun ardından dış politika gündemini değerlendirdi.
ABD Başkanı, 3 Kasım seçimlerini Cumhuriyetçilerin kaybetmesinde İran'la savaşın beraberinde getirdiği yüksek akaryakıt fiyatlarının çok önemli bir etkisinin olduğunu kabul ettiğini söyledi.
Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance'in "seçmenlerin İran'la savaş yüzünden kızgın olduğu ve bu yüzden seçimleri kaybettikleri" yönündeki açıklamasından memnun olup olmadığı sorusuna şu yanıtı verdi:
"Bundan memnun olmadığımı söylemedim. Açıklamanın gayet iyi olduğunu düşündüm ancak 'Bunu tekrar yapar mıydınız?' diye bana sorulsaydı şunu eklerdim: Evet, elbette. Çünkü İran'ın nükleer silaha sahip olmasına izin veremeyiz."
JD Vance'in tespitlerinin aslında gayet doğru olduğunu vurgulayan Trump, savaşın benzin fiyatlarını yükselttiğini ve bunun seçmenler nezdinde hoşnutsuzluk yarattığını ifade etti.
Vance'ten Trump'a tam destek
Daha sonra kürsüye gelen Vance, Trump'ın İran'la ilgili aldığı kararlara desteğinin tam olduğunu belirtti.
Vance, "İran konusunda kararı veren kişi başkandır. Ve başkan, (gerekirse) bunu tekrar yapacağını söylemiştir. Benim görüşüm ise şudur: Benim amacım ve görevim, Amerika Birleşik Devletleri başkanını desteklemektir." şeklinde konuştu.
"İran'la gerçek bir anlaşma yapmak istiyoruz"
Trump, daha sonra, İran'la bir anlaşma yapmak istediklerini ancak bunun kendilerinin kabul edeceği türden bir anlaşma olması gerektiğini ifade etti.
"Biz İran'la gerçek bir anlaşma yapmak istiyoruz, onların 51 yıldır yaptıkları sahte anlaşmaları değil. İran 51 yıldır insanları kandırıp duruyor." diyen Trump, Tahran'ın ABD ile "kabul edilebilir" bir anlaşma yapmak istemediğini savundu.
Kirli bomba iddiası
İran'ın ABD'ye yönelik kullanmak amacıyla kirli bomba ürettiği yönündeki iddialar sorulan Trump, "İran'ın kirli bir bomba ürettiğine dair bir söylenti var. İran'da neler olup bittiği konusunda her şeyi biliyoruz. Kim olduklarını, nerede olduklarını biliyoruz. Buna izin vermeyeceğiz." yanıtını verdi.
Trump'tan Şi ve Putin ile yaptıkları üçlü zirveye övgü
Çin'de kendisini Şi ve Putin ile bir araya getiren üçlü zirvenin sadece bu üç ülke için değil tüm dünya için önemli olduğunu vurgulayan Trump, çok başarılı bir zirveye imza attıklarını söyledi.
Trump, bu tür bir üçlü görüşmenin tarihte ender olduğunu ifade ederek, "Bu tarihi zirvenin sonucu, türünün ilk örneği olan üçlü barış bildirgesiydi. ABD, Rusya ve Çin, nükleer bir çatışmanın yaşanmasına asla izin verilmemesi konusunda mutabık kaldı." değerlendirmesinde bulundu.
Pekin'in nükleer konusunda masaya oturmayı kabul etmesinin başlı başına önemli bir gelişme olduğunu kaydeden ABD Başkanı, "İlk kez Çin, nükleer riskin azaltılmasına yönelik üçlü görüşmeler yapmayı kabul etti." diye konuştu.
"Putin ile harika bir ilişkim var, Şi ile de çok iyi bir ilişkim var"
Trump, bu görüşmelerde hem Rusya Devlet Başkanı Putin hem de Çin Devlet Başkanı Şi ile birçok konuda çok iyi görüşmeler yaptıklarını vurgulayarak, "Üçümüz arasındaki ilişki muhteşemdi." dedi.
ABD Başkanı, "Putin ile harika bir ilişkim var ve bu iyi bir şey, Şi ile de çok iyi bir ilişkim var ve bu da iyi bir şey. Ülkemiz şu anda güvendeyse sebebi budur." değerlendirmesini yaptı.
Trump, bir araya geldiği 20 kadar ülkenin lideriyle birçok ikili ve bölgesel meseleyi ele aldıklarını ancak özellikle "İran'ın nükleer silaha sahip olmamasını sağlamak" konusunu görüştüklerini ve ayrıca Kore Yarımadası ile Rusya-Ukrayna savaşı gibi uluslararası meseleleri ele aldıklarını belirtti.
Beyaz Saray tarafından yayımlanan ortak "Barış Bildirgesi"nde üç lider, "nükleer savaşın kazanılamayacağını ve asla yapılmaması gerektiğini" yeniden teyit etmişler ve ülkelerinin "nükleer risklerin azaltılması ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konusunda diyalog kuracaklarını" taahhüt etmişlerdi.
Bildiriye göre, üç ülke de BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri olarak "BM'yi reformdan geçirmeyi" taahhüt ederken, Uluslararası Ceza Mahkemesi ve benzeri kurumların "yetki alanlarını suistimal etmemeleri" gerektiği konusunda mutabık olduklarını belirtmişti.
Trump, Putin'in "Rusya-Ukrayna savaşının diplomatik yollarla bitmesini istediğini" belirtti
Çin'de Rusya Devlet Başkanı Putin'le yaptığı görüşmelere atıf yapan Trump, Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesi konusunda Putin'le çok olumlu bir süreç yürüttüklerini anlattı.
Trump, "Rusya Devlet Başkanı Putin ile ikili bir görüşme gerçekleştirdim; Putin, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın diplomatik yollarla sona ermesini istediğini açıkça dile getirdi." şeklinde konuştu.
Putin ile Zelenskiy arasında çok fazla nefret var
Putin ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy arasında "çok fazla nefret" olduğunu savunan Trump, bu durumun olası bir barış anlaşması sürecini zorlaştırdığını ifade etti.
"(Putin) Savaşı sona erdirmek ister. Dürüst olmak gerekirse, bu çok zor bir şey. Zelenskiy ve Putin gibi birbirinden nefret eden iki kişi var ve bu insanlar savaşı nasıl sona erdireceklerini bilmiyorlar. Savaşı bitirmek istiyorlar ancak ikisi de bu durumdan kurtulamıyor." diyen Trump, ABD'nin bu süreçte iki ülkeye yardım etmeye çalıştığını dile getirdi.
Trump ayrıca, "Putin'e, 'Ben başkan olsaydım savaşa girer miydiniz?' diye sordum. O da, 'Hayır, bu savaş asla yaşanmazdı.' dedi." şeklinde konuştu.
Önce anlaşma, sonra Ukrayna'ya güvenlik garantileri
Öte yandan Trump, bir soru üzerine Ukrayna'ya NATO'nun 4. ve 5. maddelerine benzer güvenlik garantileri verilmesi konusunda bir değerlendirme yaptı.
Trump, "Güvenlik garantilerinden bahsetmek istemiyorum çünkü önce bir anlaşmaya varmamız gerekiyor. Anlaşma sağlandığında bu sürece dahil olacağız." dedi.
Putin'e "dostum" şeklinde hitap etmesiyle ilgili bir soruyu da yanıtlayan Trump, Rusya Devlet Başkanının "çok iyi anlaştığı biri" olduğunu söylemekle yetindi.
Trump ayrıca, Çin ve Rusya liderleriyle iyi ilişkiler kurmasından rahatsız olan kişilerin bulunduğunu belirterek, bu kişileri "aptal" olarak nitelendirdi.
ABD Başkanı Trump, her iki liderle iyi geçinmesinin "ABD'nin güvenlik ve çıkarları için" olumlu olduğunu savundu.
Trump, ülke çapında yaşanan sistem kesintilerinin "ayrı olaylar" olduğunu belirtti
Geçen hafta hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen bir iletişim sorunu nedeniyle ülke genelinde uçuşların geçici olarak durdurulması ve bu hafta bazı bankacılık uygulamalarında görülen erişim sorunlarının birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini söyleyen Trump, "Yani 'Eyvah, Chase çöktü, şu da çöktü' gibi bir durum yok. Bunların hepsi ayrı olaylar." dedi.
Trump, sistemlerini güncelleyen binlerce şirket olduğunu ve güncellemeler sırasında kötü olayların meydana gelebileceğini belirterek, sistemlerde kesintiler yaşandığında muhtemelen kendisinin başkan olması sebebiyle "olayların büyütüldüğünü" savundu.
Şirketlerin ister yapay zeka ister başka bir nedenle sistemlerini güncellemek istediğinin altını çizen Trump, özellikle güncelleme süreçlerinde sistemleri çöken şirketlerin olabileceğini anlattı.
Trump, bankaların en üst düzey teknolojiye sahip olmak istediğini vurgulayarak, "Ama bunların hepsi ayrı olaylar. Mesele Chase ve diğer tüm bankalar değil. Bir Chase oluyor, sonra bir seyahat şirketi oluyor, bir kredi kartı şirketi oluyor. Bunların hepsi kontrol altında. Kontrol altına alacaklar." ifadelerini kullandı.
"Hava trafik sistemi güvenli"
Hava trafik kontrol sistemindeki sorunun sebebinin ise güncellemeler olmadığını anlatan Trump, nedenin oldukça eski ve ilkel ekipmanlar olduğunu ifade etti.
Trump, "Artık miadını doldurmuş bir sistemimiz var. Bununla birlikte, sistem güvenli." dedi.
Sistemin güvenli olmasının nedeninin yavaş hareket etmeleri ve daha az uçağa izin vermeleri olduğunu dile getiren Trump, havalimanlarında uzun beklemeler yaşanmasının sebebinin de bu olduğunu anlattı.
Trump, sistemi yeniden inşa etmeleri gerektiğini belirterek, daha iyi sistemler için Senato'dan 50 milyar dolar talep ettiklerini anımsattı.
Sistemlerin modernizasyonu için koordinasyonun önemine işaret eden Trump, "75 farklı yüklenicinin ayrı ayrı iş yapıp sonunda sistemlerin birbirine bağlanmadığı bir durum istemiyoruz." diye konuştu.
Veri merkezlerini yurt dışında kuran şirketlere vergi uygulanacak
ABD'nin yapay zeka alanında Çin'in önünde olduğunu savunan Trump, "Veri merkezleri için çok güçlü şekilde mücadele edeceğiz çünkü Çin'in bu alanda öne geçmesine izin vermeyeceğiz." dedi.
Trump, ABD'li şirketlerin ülke dışında veri merkezleri kurmasına izin vermeyeceklerini vurgulayarak, "Eğer bunu yaparlarsa, yapabilirler ama onlara çok büyük bir vergi uygulayacağız." diye konuştu.
Daha önce çip sektöründe şirketlerin üretimlerini yurt dışında yapmasına izin verildiğine işaret eden Trump, bunun ABD'ye zarar verdiğini ifade etti.
Trump, veri merkezi yatırımlarının ABD'de kalmasının önemini vurgulayarak, şirketlerin ülkenin farklı eyaletlerinde yatırım yapabileceğini belirtti.
Veri merkezlerinin kurulduğu bölgelerde önemli ekonomik kazanımlar sağlanabileceğini savunan Trump, bu merkezlerin kendi elektriklerini üretmesinin bölgedeki elektrik maliyetlerini düşürebileceğini, şirketlerle enerji ve vergi konularında anlaşmaların müzakere edilebileceğini ifade etti.
Trump, yerel toplulukların veri merkezi yatırımlarından yararlanması gerektiğini belirterek, "Veri merkezlerinden yararlanmalısınız. Size ödeme yapmasını, topluluğunuza ödeme yapmasını sağlayın, bundan faydalanın ama onları kapatmayın." dedi.
Trump, Nvidia'nın eski CEO'su Huang'a ikinci bir şans verilmesini istedi
Çin'deki görüşmelerinin ardından ülkeye yönelik çip ihracatı yasaklarını hafifletmeyi düşünüp düşünmediğine dair bir soruyu yanıtlayan Trump, yalnızca eski nesil çiplerin satılmasını istediklerini söyledi.
Trump, Çin'in de çip ürettiğini, ABD'nin bu ülkeye çip satmaması halinde Çin'in kendi çiplerini üreteceğini dile getirdi.
Nvidia'nın en yeni nesil Blackwell çiplerinin Çin'e veya başka ülkelere satılmasını istemediklerini vurgulayan Trump, Blackwell çiplerinin de iki yıl içinde eski teknoloji haline geleceğini ve söz konusu dönemde bu çiplere de daha az önem verileceğini ifade etti.
Trump, ABD'nin çip üretiminde Çin'in yaklaşık 10 yıl ilerisinde olduğunu savunarak, Nvidia'nın eski CEO'su Huang'ın bu teknolojinin geliştirilmesindeki rolüne dikkati çekti.
Huang'ı bazı kötü kararlar almış olsa da "parlak bir insan" olarak nitelendiren Trump, "Jensen'in büyük bir özür dilemesini ve geri dönmesini isterim." dedi.
Trump, "Jensen'e ikinci bir şans verilmesini çok isterim. Biliyorsun, biz ikinci şansların ülkesiyiz ve onun da bu şansı elde ettiğini görmek isterim. Bu şirket bizim için çok önemli ve o bizi diğer şirketlerin tam anlamıyla 10 yıl önüne taşıdı." diye konuştu.
ABD Başkanı Trump, "Bence şirket akıllı davranırsa bu parlak insanı geri alır, özrünü kabul eder ve işine dönmesine izin verir." değerlendirmesinde bulundu.
Nvidia Yönetim Kurulu, Huang'ı yeniden CEO'luk görevine getirmeyi düşünmediklerini açıklamıştı
Nvidia Yönetim Kurulu, 8 Kasım'da Jensen Huang'ın yabancı istihbarat faaliyetinin hedefi olduğuna ilişkin haberlerin ardından bağımsız soruşturma başlatıldığını duyurmuştu.
Soruşturma, Huang'ın Pekin yönetimine bilgi aktardığı öne sürülen Çinli iş insanı Alice Huang ile yakın ilişkisi bulunduğuna ilişkin haberlerin ardından başlatılmıştı.
Uluslararası basında yer alan haberlerde Huang'ın şirkette kendisine bağlı bir yöneticiyle de evlilik dışı ilişki yaşadığı iddia edilmişti.
Şirket 12 Kasım'da Huang'ın başkanlık, üst yöneticilik ve yönetim kurulu üyeliği görevlerinden derhal geçerli olmak üzere ayrıldığını duyurmuştu.
Nvidia'dan ayrılmasının ardından 17 Kasım'da konuyla ilgili ilk kez açıklama yapan Huang, Yönetim Kurulunun geri dönmesinin hissedarların, çalışanların, şirketin ve ABD'nin çıkarları için en iyisi olacağına karar vermesi halinde CEO olarak görevine dönmeye hazır olduğunu ifade etmişti.
Nvidia Yönetim Kurulu Başkanı Harvey Jones ise Huang'ı yeniden CEO'luk görevine getirmeyi düşünmediklerini belirtmişti.
Trump, Florida'daki G20 Zirvesi'ne "20 liderin tamamının" katılacağını söyledi
Trump, Beyaz Saray'ın bahçesinde düzenlediği bir etkinlikte, gelecek ay Miami'de gerçekleştirilecek G20 zirvesine ilişkin açıklama yaptı.
Trump, söz konusu zirvenin uluslararası düzeyde önemli bir buluşma olacağını ifade ederek, "Dünyanın en önemli 20 liderinin hepsi orada olacak." dedi.
Donald Trump'ın "20 liderin tamamı" şeklindeki ifadesi, ABD medyasında, "Trump, Putin'in de zirveye katılmasını bekliyor" şeklinde yorumlandı.
Miami'de 14-15 Aralık tarihlerinde düzenlenecek G20 Liderler Zirvesi, dünyanın önde gelen 20 ekonomisinin temsilcilerini bir araya getirecek.
Rusya Devlet Başkanı Putin, konuyla ilgili son açıklamasında, zirveye katılıp katılmamayı henüz değerlendirdiğini belirtmişti.
Trump, Kanada ile ticaret anlaşması için "yapılması gereken işler olduğunu" belirtti
Trump, dört gün içinde 20'den fazla dünya lideriyle görüştüğünü ve iki yeni ticaret anlaşması imzaladığını, çok yakında 10 anlaşmanın daha yapılacağını kaydetti.
Tayland'ın imzalanan anlaşma kapsamında Amerikan ürünlerine uyguladığı tüm gümrük vergilerini kaldırdığını aktaran Trump, daha önce ABD'ye uygulanan gümrük vergilerinin artık alınmayacağını, tarife engellerinin de kaldırılacağını anlattı.
Trump, Tayland'ın her yıl 2,6 milyar dolar değerinde ABD tarım ürünü satın almak istediğini, bu rakamı da artıracaklarını kaydetti.
Filipinler ile de ticaret açığını ortadan kaldırmayı hedefleyen çerçeve ticaret anlaşmasına vardıklarını dile getiren Trump, bu ülkenin ABD ürünlerine yönelik alımlarını önemli ölçüde artıracağını ifade etti.
Trump, Meksika ile de bir ticaret anlaşmasına yaklaştıklarını belirterek, "Meksika'nın ABD'ye karşı devasa bir ticaret fazlası var. Kendisine, 'Claudia (Meksika Devlet Başkanı Sheinbaum), ticaret fazlasına sahip olmanıza izin veremeyiz. Buna müsaade etmeyeceğiz.' dedim. Dolayısıyla şu an onunla birlikte çalışıyoruz." diye konuştu.
Kanada ile ise bir ticaret anlaşmasına varılması için yapılması gereken işler olduğunu kaydeden Trump, adil bir anlaşma sağlamak için çalıştıklarını dile getirdi.
"Çin ile kapsamlı bir anlaşma konusunda görüşüyoruz"
Trump, Çin ile oldukça kapsamlı bir anlaşma konusunda görüştüklerine işaret ederek, "Eskiden Çin ile olan ticaretimizde muazzam miktarlarda para kaybediyorduk. Şimdi bu kaybı çok daha yönetilebilir bir seviyeye indirdik. Durumun her iki ülke için de çok faydalı olacağına inanıyorum." dedi.
Çin'in istense de istenmese de dünyada önemli bir etken olduğunu ifade eden Trump, bu ülkeyle bazı iyi anlaşmalar yaptıklarını ve şu anda ciddi gelir elde ettiklerini dile getirdi.
Trump, Çin'e yönelik gümrük vergilerini bir dönem yüzde 145'e kadar çıkardığını anımsatarak, Çin'in dünyada ABD'ye "en çok ödeme yapan ülke" olduğunu kaydetti.