• 28 Ocak 2019, Pazartesi 8:43
AbdullahUÇAR

Abdullah UÇAR

KUL HAKKI (1)

Hak kulundan intikamın yine kul ile alır

İlm-i ledün bilmeyenler onu kul yaptı sanır

Cümle eşya Hâlık’ındır kul eliyle işlenir

Emr-i Bâri olmayınca sanma ki çöp deprenir.

                                                    Bahrî Dede

İslâm’da haklar ikiye ayrılır:

1-Hukukullah: Allah’la kul arasında olan haklar. Allah’a ibadet ve kulluk görevini ifa hususunda olan hatalar, eksikler, kusurlar. Meselâ: Namaz, oruç vb. hususlardaki eksiklerimiz.

2-Hukuk-ı İbad: Kullara karşı olan haklarımız. İnsanların haklarına teca­vüz etmiş isek, hatırlarını kırmış, mallarını çalmış, onlara zarar vermiş isek…

Hadis ve Hadis-i Kudsi’lerden anlaşıldığı kadarıyla, ne ka­dar büyük ve çok olursa olsun, birincilerin affı ve bağışlanması vardır, bunlar üzerinde Pey­gamberimizin, şehitlerin, evliyaların şefaatleri geçerlidir.

Fakat ne kadar küçük olursa olsun velev ki zerre miktarı ol­sun ikincinin, yani kul haklarının affı ve bağışlanması yoktur. O, illâ ki hak sahibi ile halle­dilmesi, helalleşilmesi gerekir. İslâm fıkhında kul hukuku, Allah hukukundan önce gelir. Bunlara delil olan birkaç misal verelim. Bir Hadis-i Kudside Yüce Allah(c.c.) şöyle buyurur:

“Ey Adem oğlu! Senin günahın semanın bulutları kadar bile olsa, sonra bana dönüp istiğfar etsen, çok oluşuna bak­mam seni affederim. Ey Âdemoğlu, sema ile arz arasını doldu­racak kadar çok hata ve günahın olsa, sonra bana şirk koş­madan (benden ümit kesmeden) gelirsen seni arz dolusu mağ­firet ile karşılarım”.([1])

"Huzuruma ne kadar büyük günahla gelirseniz gelin, di­lersem affede­rim. Ama sakın kul hakkı ile gelmeyin affet­mem".([2])

“Ehli Cennetten hiçbirisinin üzerinde kul hakkı ol­duğu halde Cennete girmesi helâl olmaz([3])

“Şehidin bütün günahları affedilir, bağışlanır. Fa­kat kul hakkı ondan da sorulacaktır.([4])

“Nefsim kudret elinde tutan Allah’a yemin ederim ki, borçlu birisi Al­lah yolunda şehit olsa, sonra diriltilip tekrar şehit olsa, daha sonra diriltilip tekrar şehit olsa, borcu öden­medikçe cennete giremez.([5])

Kul haklarının önem ve ehemmiyetine binâen Hz. Pey­gam­ber sık sık in­sanlara şöyle teklifte bulunurdu:

“Kimin bende zerre ka­dar hakkı varsa gelsin alsın, uh­revi âleme kalma­sın, çünkü üze­rinde zerre kadar kul hakkı olan kişi, onu ödeme­den cen­nete giremez([6])

Resûlullah doğmadan önce babasını, altı yaşında da anne­sini kaybe­dince, melekler Cenâb-ı Allah(c.c.)'a sorarlar: "Ya Rab gerçi hikmetinden sual edilemez ama, sevgilim dediğin, kâinatı O'nun için yarattım, O'nu âlemlere rahmet olarak gönderdim buyurduğun Peygamberini hem öksüz hem yetim bıraktın. Sebeb-i hikmeti nedir?". Cenâb-ı Allah şöyle buyurur: "Üze­rinde ana-aba ve kul hakkı olduğu halde huzuruma gelmemesi için"([7])

Hz. Peygamber Hayber savaşında elde edilen ve henüz tak­sim edilmemiş olan kamuya ait ganimetlerden bazı değersiz eşyayı alan, daha sonra da düş­man tarafından öldürülen sahabe­nin büyük günah işlediğini, bu günahtan do­layı şehit olmadığını bildirmiş ve cenaze namazını kılmamıştır.([8])

İmam-ı Azam Ebu Hanife Bağdat kadılığını kabul etmemiş, baskı zor­lama görmüş yine kabul etmemiş, zindana atmışlar yine kabul etmemiş ve işkence altında vefat etmiştir. Halifeden sonra ikinci önemli makam olan bu görevi kabul etmeyiş sebebi olarak; "üzerime kul hakkı tereddüb edebilir" korkusunun ol­duğu bize ulaşan rivayetlerdendir. Şimdi ise hak etmediği, lâyık olmadığı makamlara bile kendini tayin ettirebilmek, yani dünya makamların­dan birine yükselebilmek için kilometrelerce alçalan insanları görmek pek kolaydır.

Dipnotlar:

1- Tirmizî, Da’avat 106 (3534).

2- Ahmet Naim,”Tecrîd- i Sarîh Terc.”, D.İ.B. Yay. Ankara 1983, c.7, 40; Müslim, Zikir, 22.

3- Ahmet Naim, a. g. e. c.7, s.356.

4- Terğîb ve Terhib Tercemesi”, Hikmek Yay. İst. c.3, s.2127. 

5- Neseî, Buyu 98.

6- Tecrîd-i Sarîh Terc”. Müterc. Kamil Miras, D.İ.B. Yay. c.7, s.356.

7- Mevahibü’l- Ledüniyye, c. 1, s. 47.

8- Müslim, İman, 48.

 

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
yukarı çık