);*} VAAZ VE İRŞATTA METOD (3)
  • 22 Ocak 2017, Pazar 10:31
ŞükrüÖzbuğday

Şükrü Özbuğday

VAAZ VE İRŞATTA METOD (3)

 

Vaiz, yörede meydana gelmiş bir olayı çıkış noktası yapabilir. Ancak her duyulan habere, aslını araştırmadıkça itibar etmemelidir. Vaiz, asılsız haberlere dayanan kimse durumuna düşmemek için, konunun özelliğine göre gerekirse mahallî, idarî, adlî, zirai, milli eğitim vb... kurumlarla işbirliğine gidebilmelidir. Bu kurumlardan elde edeceği bilgiler onun vaaz ve irşat çalışmalarına olumlu yönde katkıda bulunacaktır.

Vaiz, çevresini gözlemeli, hem dini konularda hem de sosyal konularda gördüğü aksaklıkları not etmelidir. İçinde yaşanılan dost ve arkadaş çevresinin, gazete, dergi, kitap, radyo, televizyon gibi haberleşme araçlarının, kişinin tutumları, fikirleri ve değerlerinin oluşmasında büyük rol oynadığını hatırlamalıdır. İçinde yaşanılan hayatın gereçlerini göz önüne almadan verilecek bilgilerin ve öğütlerin, yüzyıllar öncesinin yorumlarının bugünün dindarına yetmeyeceği unutulmamalıdır.

Vaizin bir konu listesi tutması, onun konu tekrarına düşmesini veya “gelişi güzel konuşuyor” şeklindeki tenkitlere muhatap kalmasını önleyecektir. Konular bir fikir etrafında birbirini takip eden, devamlı konular olabileceği gibi, birbirinden bağımsız da olabilirler. Cemaatin fazla kalabalık olmadığı yerlerde, vaiz, konularını daha önce cemaatine duyurabilir, onları konulara hazırlayabilir.(1)

Vaaz Planının Hazırlanışında Takip Edilecek Metot:

Vaiz söyleyeceklerini iyice planlamadan kürsüye çıkmamalıdır. Toplum karşısında konuşmak için tek bir metot yoktur, yalnız düşünceleri sıraya koymadan konuya nüfuz etmeden yapılacak bir konuşmanın dinleyenleri etkilediğini söylemek güçtür. Hazırlık, konunun kavranıp ortaya konması, örnekler ve delillerin seçilmesi, konunun geliştirilmesi olaylarla fikirlerin ne türlü yakınlaştırılabileceğine imkân sağlar ve en önemlisi konuşmacıyı fikir üretmeye zorlar.

Toplanan bilgilerin düzenlenmesini kolaylaştıracak vaaz planı örneği şöyle olabilir:         a) Konunun gereği,

b) Konunun dinî dayanakları,

            c) Konunun ağırlıklı şekilde üzerinde durulacak yönü,

d) Konunun etrafında belirtilmiş farklı görüş ve anlayışların değerlendirilmesi,

e) Muhtemel sorular ve cevapları,

f) Cemaatin konu hakkında sahip olması gereken düşünce anlayış ve uygulama,

g) Konunun önemli noktalarından alınan kısa bir özet.

 

Vaizin fikirlerini bütünüyle aktarabilmesi için konuşmasının bir başlangıç (giriş) bir gelişme (konunun ortaya konması, bir olayın, rivayetin bildirilmesi), bir de sonuç bölümlerinin bulunması gereklidir.

Giriş, vaizin dinleyicilerle kendisi arasında duygu, düşünce birliği meydana getirmesidir. Başarılı bir giriş dinleyenleri rahatlatır, telkine müsait hale getirir ve konuşmacının tesiri altına alır. Girişin kısalığı, uzunluğu, işlenecek konunun önemine ve gelişmesine uygun düşmelidir.

Gelişme bölümü, anlatma delil getirme vb. yollarla işlenen ve konuşmanın ağırlıklı noktasını teşkil eden bölümdür. Bu bölüm mümkün mertebe açıklama, yorum, ince bir nükte, günün şartlarına uyan bir olay ihtiva etmelidir. Olaylar, rivayetler ve fikirler peşi sıra dizilmelidir.

Sonuç ise, vaizin geliştirdiği fikirleri özetlemek suretiyle konuyu hatırlatmasıdır, dinleyenlerin ruhunda ve zihninde iyi bir izlenim bırakabilmek için sonuç cümlesi dikkatli seçilmelidir.

            Vaizde Bulunması Gereken Özellikler:

a) Sağlam bir inanç sahibi olması,

b) Bilgi yönünden yeterli olması,

c) Gerekli maddi imkânlara sahip olması,

d) Sabır ve azimli olması,

e) Ümit vâr olması ve ümit bahşetmesi,

f) Şefkat ve merhametli olması,

g) Affedici ve müsamahakâr olması,

h) Adam kazanma gayreti içinde olması, 

i) Mütevazi olması,

j) Söylediklerini bizzat yaşaması,

k) Fizyonomik yapı ve görünüşünün düzgün olması,

I) Dua etmesi,

 

Son olarak vaiz, vaazdan önce şu sorular üzerinde düşünmelidir.

-Söylediklerim nasıl bir tesir meydana getirecektir?

-İnsanları hayata küstürecek mi, yoksa bağlayacak mı?

-Kin, nefret, düşmanlık gibi duyguları mı uyandırıyorum?

-Yoksa ulvî duyguları mı?

 

Dipnot:

1- Aynı Makale

 


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
yukarı çık