18 Temmuz 1932 tarihinde yayınlanan bir genelge ile Türkiye’de ezan Türkçe okunmaya başladı. Bu uygulama 1950 yılı seçimleri sonuna kadar böyle devam etti. Göreve gelen Demokrat Parti ise ilk iş olarak ezanın yeniden Arapça okunması için gerekli yasal düzenlemeyi yaptı.

Türk Anadolu Vakfı’nın davetlisi olarak Konya’ya gelen Mustafa Armağan ise bu yılları Ticaret odası Toplantı Salonu’nda verdiği konferans ile dinleyenleri ile paylaştı. Konferansa büyük bir katılım olurken, çok sayıda dinleyici konferansı ayakta takip etti.

18 YIL HASRETLE YAŞADIK

Armağan Türkiye’de 18 yıllık bir hasretin yaşandığını belirterek, “Türkiye’de son inkılap din inkılabında geleceği en üst nokta ezandı. Ezanda bir inkılap yapılacak denildi ve o da yapıldı. 1924’den itibaren baktığınız zaman uygulamalar din inkılabı çerçevesindedir. Bunun tepe noktası ise Dolmabahçe sarayında 9 hafıza ezanın Türkçeleştirilmesidir. Dünya da hiçbir örneği yoktu bunun… 18 yıl boyuncuda bu uygulama devam etti.”

EZANIN YERİNİ TUTAMAZ

Mustafa Armağan Türkçe ezanın Arapça ezanın yerini tutamayacağını belirterek, “9 hafızın çevirisi şu şekilde ‘Tanrı uludur, tanrı uludur. Tanrıdan başka yoktur tapacak’ Tanrı’nın Allah kelimesinin yerini almasının imkanı yoktur. Bu tengri kökünden gelen tan yeri tanrısı anlamındadır. 18 yıl boyunca da o tan yeri tanrısına bu milleti taptırmaya çalıştılar. Bu dinin temeli Allah’dır. Allah’ı oradan çıkartınca sistem tamamen çöker. Sadece bu kadarcık örnek ile bile iyi diyemeyeceğimiz bir niyet ile yola çıkıldığını görebiliriz.”

DELİ TAKLİDİ YAPTILAR

Yaşanmış bazı olaylara da değinen Armağan, bir çok köyde akli dengesi yerinde olmayan kişilere ezan okutulduğunu söyledi. Armağan, “Bu noktaya başvurulma nedeni cezai ehliyetlerinin olmamasıdır. Jandarmanın bu kişilere dokunmamasıdır. Bazı köylerde ise şunu görüyoruz, insanlar ezan-ı Muhammed için ömür boyu deli taklidi yapmayı kabul ediyor. Üzerine hırpani kıyafetler giyerek, ezan-ı Muhammed’i Arapça olarak okuyor. Buna rağmen jandarma tarafından hırpalanan insanlar var. İnsanın dinlerken tüyleri diken diken oluyor.” şeklinde konuştu.

EZAN BAYRAMI YAPILSA YERİDİR

16 Haziran1950 günü TBMM’de yaşananlara da değinen Armağan, “Bu tarih çok önemli bir tarih. Bu tarih ezan bayramı ilan edilse yeridir. Bildiğiniz gibi bir yasa hakkında meclisteki parti temsilcileri olumlu veya olumsuz çıkıp yorumlar yaparlar. O gün Demokrat Parti Sözcüleri ezan kanunun çıkmasının hızlanması adına kendi arkadaşlarını bile masalara vurarak protesto etmişlerdir. Bir zamanlar ezanı yasaklayan CHP bile bunun etkisinde kalarak yasa için olumlu oy kullanmışlardır” dedi.