Akut solunum yolu enfeksiyonları  ise çok yaygın olup, en sık rastlanan etken virüslerdir.Bir grup virüsün solunum yollarını infekte etme yeteneği yüksektir.Bu virüslere bağlı olarak nezle, farenjit, larenjit, bronşit ve pnömoni oluşabilir.Klinik tablo belirtisiz enfeksiyondan ölümcül enfeksiyonlara kadar değişebilir.

Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı öğretim üyelerinden Doktor Oya Akkaya ile üst ve alt  solunum yolları enfeksiyonlarını konuştuk.

Havaların soğumasıyla birlikte enfeksiyonlar arttı.Halk arasında nezle veya grip denilen tablo nedir?

Ateş,hapşırma, burun akıntısı, burun tıkanıklığı, baş ağrısı, öksürük, kas ağrısı ve kırgınlık gibi şikayetlerle başlayıp birkaç gün sürüp kendiliğinden iyileşen tabloya denir. Ateş özellikle influenza (Grip) virüsünün yaptığı enfeksiyonlarda vardır.Aniden ortaya çıkan ateş, kırgınlık ve öksürük influenza için tipiktir.Hastalık bu şekilde iyileşebilir veya zatürreye ilerleyebilir.Bütün yıl boyunca görülebilmelerine karşın özellikle kış aylarında daha sıktır.Tüm yaş gruplarını etkileyebilir, ancak çocuklarda erişkinlerden daha sık görülür.Klinik ön tanının laboratuarla kısa sürede doğrulanması amacıyla, hızlı ve güvenilir sonuç veren testler olarak çeşitli moleküler teknikler geliştirilmiştir.

Grip ve grip benzeri tablo yapan virüsler hangileridir?

Respiratory Sinsityal virus, İnfluenza A ve B virus, Parainfluenza virus, Human Rinovirus, Adenovirus, Koronavirus, Human metapneumovirus’dür.

Bu virüsleri laboratuarda tespit etmek mümkün mü?

Elbette bu virüsleri laboratuar ortamında tespit etmek mümkündür.Daha çok Polimeraz Zincir Reaksiyonu (PZR) temelli olan bu yöntemlerin yüksek duyarlılığa sahip olması ve hızlı sonuç vermesi kullanımlarının yaygınlaşmasına neden olmuştur.

Böyle bir çalışma yaptınız mı?

Meram Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji kliniği olarak Kasım 2010 ve Mart 2011 taraihleri arasında solunum yolu şikayetleri olan 300 hastada etken olan virusu belirlemek için burundan sürüntü aldık ve multipleks PZR yöntemiyle bir çalışma yaptık.

Çalışmanın sonucunda  çocuklardaki pnömonilerin viral olma oranı yüzde 70, yetişkinlerde ise yüzde 21 bulduk.Hem çocukta hem de yetişkinde en yüksek oranda viral pnömoni sebebi olarak   RSV, ikinci sıklıkta ise çocuklarda rinovirus ve yetişkinde influenza A bulduk. Çocuklardaki pnömonilerde viral etken bulunma sıklığının, yetişkinlerdeki pnömonilerde viral etken bulunma sıklığından daha fazla olduğunu gösterdik.

Grip olan bir insanın antibiyotik kullanmasına gerek var mı?

Bizim bulduğumuz oranlara bakarsak, üst veya alt solunum yolu şikayetleri olan kişilerde etkenin virus olma ihtimali yüksektir.Bu nedenle antibiyotik kullanmaya gerek yoktur.Çünkü viral hastalıklarda antibiyotik kullanımının hastaya bir faydası yoktur.Sadece bakteriyel hastalıklarda ve ilerleyip üzerine bakteriyel enfeksiyon eklenmiş  hastalarda antibiyotik kullanılmalıdır.Antibiyotik vermeden önce etkeni belirlemeye yönelik laboratuar metotlarına ihtiyaç vardır.PZR solunum viruslarını tanımlamak için uygun bir laboratuar metodudur.Çünkü PZR 8 saat içinde sonuç verebildiğinden hızlı, kolay ve güvenilir bir yöntemdir.Bilinen yöntemlerle gösterilemeyen bazı virusların  laboratuvarda tanımlanmasını sağlar.İnfluenza A ve B, RSV gibi antiviral tedaviden faydalanabilecek viruslar için erken tanı önemlidir.Böylece erken antiviral tedaviye geçilir ve gereksiz antibiyotik kullanılması önlenmiş olur.

Şu anda laboratuvarınızda bahsettiğiniz PZR yöntemiyle solunum virusları tespit ediliyor mu?

PZR yöntemiyle virus aranması Meram Tıp Fakültesi Moleküler Mikrobiyoloji Laboratuvarında halen yapılmaktadır.

Çok teşekkür ederim.Son olarak diyecekleriniz var mı?

Ben teşekkür ederim.Şunu özellikle belirtmek isterim ki, kimse doktora gitmeden ve muayene olmadan antibiyotik kullanmasın.Çünkü bu mevsimde görülen üst ve alt solunum yolu hastalıklarının çoğu viraldir ve antibiyotiğe gerek yoktur.Antibiyotikleri gerekli enfeksiyonlara saklamak gerekir.

(Mustafa Ekmekcioğlu/Haber Merkezi)