TÜBİTAK tarafından desteklenen Türkiye’nin ilk Bilim Merkezi Konya Organize Sanayi Bölgesi’nde 99 bin 347 metrekarelik bir arazi üzerinde yapılıyor.

Konya Bilim Merkezi’nde ana bina, gözlemevi ve planetaryum olmak üzere toplam 26 bin 248 metrekarelik kapalı, betonarme ve çelik karkas inşaat gerçekleştiriliyor.

Bilim Merkezi, araştırmacı, yenilikçi ve özgüven sahibi bireylerin yetiştiği bilgi toplumunun oluşmasına katkıda bulunaca. Özellikle, başta çocuklar ve gençler olmak üzere her yaştan ziyaretçi; etkileşimli sergiler, eğitim programları ve etkinlikler aracılığıyla eğlenceli bir ortamda bilim ve teknolojiyle buluşacak. Böylece; ömür boyu sürecek bilimsel merak ve öğrenme isteği uyandırılarak, toplumun her kesiminden bireylerin bilimsel birikimlerini paylaşarak toplumun yaşam kalitesini artırmaya yönelik yeni fikirler üretmesine imkân sağlanacak.

Kurulacak Bilim Merkezi’ne ilişkin öncelikli hedef kitle; ilköğretim ve ortaöğretim seviyesindeki öğrenciler, üç yaş üstü okul öncesi çocuklar ve aileleri, üniversite öğrencileri ve öğretmenler olacak.

Bu nedenle bina içinde yer alacak bilimsel sergiler ve etkinlikler kadar, yapılacak binanın da görsel açıdan hem çocuklarıma ve gençlerimize, hem de onlarla birlikte gelecek ailelerine ve öğretmenlerine hitap etmesi gerekiyor. Bu sebeple, Bilim Merkezi’nin içeriğinin yanı sıra; özgün mimari yapısıyla da simgesel bir anlam taşıması amaçlanıyor.

İŞTE BİLİM MERKEZİNİN UNSURLARI

Sergi Alanları

Konya’da kurulacak Bilim Merkezi binasında ihtiyaç programında da belirtildiği üzere sergiler için 5.750 m2 alan ayrılması öngörülmekte,  bu alanın toplam 1950 m²’sinin ise bina içinde kurulacak tematik ve okul öncesi sergilerin gelişme alanı için kullanılması düşünülmektedir.

Binaya yerleştirilecek sergilerin mekan gereksinimlerine ilişkin bilgiler ihtiyaç programında verilmekle birlikte, bu sergilerin de eskime, popülaritesini-cazibesini yitirme vb. sebeplerle ki bu sürenin 5-7 yıl arasında olabileceği öngörülmektedir; değiştirilebileceği/yenilenebileceği düşünülerek, sergi alanlarının tasarımında mekanların esnek ve bölünebilir yapıda düşünülmesi önem arz etmektedir. Bu bölünebilirlik/esneklik özelliği yatayda odalar/bölümler arasında olabileceği gibi dikeyde de olabilmeli, gerektiğinde mekanlarda prefabrike elemanlarla ara katlar, galeri katları yaratılabilmelidir.

Sergi alanlarında yer alacak tüm sergiler etkileşimli (interaktif) özelliğe sahip olacak, ziyaretçiler anlatılan olguları dokunarak, oynayarak, deneyerek öğrenebileceklerdir. Bu anlamda sergi alanlarının oldukça yoğun ve hareketli mekânlar olacağı söylenebilir.

Sergi alanları esnek, bölünebilir-birleştirilebilir yapıda düşünüldüğünden sergilerin altyapı gereksinimleri (elektrik, su, gaz, basınçlı hava, vb.)  bu altyapıların gerektireceği mekânsal düzenlemeler (şaftlar, asma tavan, yükseltilmiş döşeme, tesisat kanalı vb.)  çok özel sergiler dışında standartlaştırılmalı ve mekânlarda yer alabilecek değişik sergilerin değişik gereksinimlerine cevap verebilecek nitelikte ve kapasitede olmalıdır. Uluslararası literatürde yer alan her 465 m2 sergi alanı için bir elektrik, su, gaz vb hizmetleri içeren şaft gereksinimi bilgisinin tasarımcılara burada aktarılmasında fayda görülmektedir. Ayrıca, sergilerin yenilenebileceği/değiştirilebileceği düşünülerek kalıcı sergi alanlarındaki altyapı gereksinimleri daha sonraki değişik ihtiyaçlara cevap verebilecek şekilde maksimum kapasite ile projelendirilmelidir.  

Sergi alanları tasarımının binanın biçimlenmesinde önemli bir etkisi olacağı düşünüldüğünden, kurulması planlanan sergiler ve temaları ile ilgili bilgiler aşağıda verilmektedir.

A. Tematik Sergi Alanı  

1.Temel Adımlar Sergisi

Bu bölümde yer alacak etkileşimli sergiler ile ziyaretçilere günlük hayatlarında karşılaştıkları olguların bilimsel arka planını göstermek, sıklıkla kullanılan aletlerin çalışma prensiplerini ve hayatın içindeki bilimi görmelerini sağlayarak onlarda merak duygusu, sorgulama ve araştırma isteği kazandıracak bir ortam hazırlanması hedeflenmektedir. Bu bölümdeki sergiler özellikle ilk ve ortaöğretim çağındaki öğrencilerin okul müfredatında yer alan konuları kapsaması planlanmaktadır. Fizik (optik ve ışık, akustik - sesin fiziği, mekanik, elektrik-manyetizma-elektromanyetizma, ısı ve sıcaklık, iş, güç ve enerji), matematik ve kimya (kimyasal yasalar, kimyasal reaksiyonlar, madde ve özellikleri) ana başlıklarının ele alınacağı bu bölümde yer alacak etkileşimli sergilere ilişkin alan bilgileri ihtiyaç programında verilmektedir.

2.Vücudumuz ve Biz Sergisi

Bu bölümde insan anatomisi ve fizyolojisini anlatmaya yönelik etkileşimli sergilerin yer alması planlanmakta olup, insan  ve vücudundaki sistemler, organlar ve dokularla ilgili sergilerin yanısıra hücre ve genetik konularında da sergiler bulunacaktır. Bu bölümde yer alacak sergi altbaşlıkları ile bunların mekan gereksinimleri ihtiyaç programında verilmektedir.

3.Dünyamız ve Biz Sergisi

Bu bölümde yer alacak sergilerde insanın yeryüzü ve üzerindeki tüm canlı ve cansız varlıklarla oluşturduğu bütün, aralarındaki denge ve birbirleriyle etkileşim,  yerkürenin oluşumu, kıta oluşumları, doğa olayları ve bunların yeryüzünü nasıl şekillendirdiği, okyanuslar, denizler, yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının anlatılacağı sergilerin yer alması planlanmaktadır. Bu bölümde yer alacak sergi alt başlıkları ile bunların mekân gereksinimleri ihtiyaç programında verilmektedir. 

4.Yeni Ufuklar Sergisi

Bilimsel ve teknolojik yeniliklerin geldiği aşamayı ve gelecekle ilgili öngörülerin anlatılacağı bu bölümde, ziyaretçilerin en ileri gelişmeleri gözlemleme ve tecrübe etme imkanı yakalayarak, bilimsel ve teknolojik gelişmelerin arkasındaki bilimsel çalışma ve büyük çabayı fark etmeleri hedeflenmektedir. . Bu bölümde yer alacak sergilerin mekân gereksinimleri ihtiyaç programında verilmektedir.

5.Uzay ve Gökbilim Sergisi

Bu bölümde ziyaretçileri  gelecek üzerine düşündürecek, uzay çalışmalarının gittiği yönü ve bu çalışmaların bilimsel açıdan insanlık için önemini vurgulayacak bir bilinç oluşturacak,  böylece bilim ve teknolojiye duyulan ilgiyi daha da artıracak sergilerin yer alması planlanmaktadır. Bu bölümde yer alacak sergilerin  mekan gereksinimleri ihtiyaç programında verilmektedir.

6. Konya Bilim, Sanayi ve  Kültür 

Bu bölümde yer alacak sergiler ile Konya ve civarının tarih boyunca geçirdiği dönüşümler ve insanlığın gelişiminde oynadığı önemli rollerin, Konya kültürünün unsurları olan Konya mutfağı, geleneksel el sanatları, yerel oyunların,  Boncuklu höyük, Çatalhöyük, Kilistra ve Sille gibi arkeolojik alanların, burada yaşamış medeniyetlerin tanıtılması, ülkemizin önde gelen sanayi kentlerinden biri olan Konya’daki endüstriyel faaliyetler, uygulanan üretim teknikleri ve Konya’daki gelişmiş sektörler hakkında bilgilerin  sunulması hedeflenmektedir.

B.Geçici Sergi Alanları

Bilim merkezinedışarıdan geçici bir süre ile gelen sergiler/etkinlikler için ayrılan alanlardır. İhtiyaç programı çerçevesinde tasarlanacak bilim merkezinde geçici sergiler için depo alanı dahil 1000 m2 alan ayrılması planlanmaktadır. Bu alanın 750 m^2’sisergi içindeki dolaşım alanları dahil geçici sergiler için, 250 m^2’si ise geçici sergilerin kutu, kasa gibi malzemelerinin depolanması ihtiyacı için gerekli depo alanı olarak öngörülmüştür. Geçici sergilerin bina içindeki konumu, sabit sergilerin kapalı olduğu zamanlarda veya sadece geçici sergi alanı için ayrı bilet alınarak da ziyaret edilme olanağı olacak şekilde düşünülmelidir. Bu anlamda geçici sergilerin girişlere yakın olmasının daha uygun olduğu öngörülebilir. Ayrıca geçici sergi mekânı, mekânların etki kullanımı dikkate alınarak geçici sergi olmadığı zamanlarda başka amaçlar içinde kullanıma imkan verebilecek bir mekan olarak da tasarlanmalıdır.

Okul Öncesi Çocuk Bilim Merkezi

3-6 yaş grubu çocukların bilime olan merakının artırılması, çocuklarda akılcı ve sistematik düşünce yaklaşımının kazandırılması hedeflenen bu bölümde renkli, canlı, dikkat çekici ve çocuklar için özel geliştirilmiş sergiler ve etkinlik araçlarının yer alacak olup, bu bölüm sergileri kadar  bütünleşmiş mimari yapısıyla da çocuklar için  ilgi çekici  bir mekan olmalıdır. Bu bölümde yer alacak sergi alt başlıkları ile bunların mekan gereksinimleri ihtiyaç programında verilmektedir.

PLANETARYUM

Planetaryum (gezegen evi), çeşitli gök cisimlerini ve onların uzay boşluğundaki hareketlerini bir seyirci topluluğuna izletebilmek için özel olarak tasarlanmış bir sinema salonu olarak tarif edilebilir. Ancak, bu salonun yansı (projeksiyon) aracı klasik bir sinema makinesinden çok daha karmaşıktır. Tamamen astronomi amaçlı olarak tasarlanmış opto-mekanik bir cihazdır ve salonun tam ortasına konuşlandırılmalıdır. Salonun perdesi ise yarım küre biçimli bir kubbe-ekrandır. Kurgulanmış bir senaryo çerçevesinde yansı aracının ürettiği astronomik görüntüler, karanlık salonun kubbesinin iç yüzeyine yansıtılarak, koltuklarında oturan izleyicilere uzay boşluğunda gezinti yaptıkları hissi verir. Planetaryumlar temel bilimler(fen) eğitimi bağlamında vazgeçilmez bir yeri olan astronomiye görsellik kazandırmak ve popülarize etmek adına ideal ortamlardır. Çünkü tasarlanmış farklı senaryoları tamamen bilimsel temellere dayalıdır ve izlenen gök cisimlerinin gerçek doğasını yansıtacak şekilde kurgulanır.

Salonlarının seyirci kapasitesine göre kubbe-ekranlarının çapı 5 metreden 30 metreye kadar değişen ve buna bağlı olarak 30-400 arasında seyirciye hitap eden büyüklüklerde olabilmektedir.Gösteri salonunun zemini ve koltukları izleyicilerin tüm kubbe-ekranı boyunları ağrımadan rahat bir şekilde izleyebilecekleri şekilde tasarlanmalıdır.

Konya’da kurulacak bilim merkezinde yer alması planlanan planeteryumun, 800 m² alanda girişi, ayrı bilet gişeleri, sergi holleri ile  bilim merkezi binasından ayrı bir  yapı olabileceği gibi, bina ile bütümleşmiş bir yapı olarak da tasarlanabileceği öngörülmektedir.

GÖZLEM EVİ

Kapalı sergi alanları içinde yer alacak uzay ve gökbilim ana teması altında ziyaretçilerin öğrendikleri bilgilerin bir kısmını gözleyebilecekleri,tasarlanacak bilim merkezi yapısında görsel olarak en yüksek noktayı oluşturacak, belki de yapı olarak bilim merkezi için simgesel bir özellik taşıyabilecek bir mekân olacaktır.  Gök cisimleri ve olaylarının izleneceği  bu mekanda  açık ve kapalı mekanlar olacaktır.Gözlem evi, gözlem  kulesi  ve seyir terası ile birlikte toplam 150  m² lik bir alan olacaktır. Bazı etkinliklerin gece olabileceği öngörüsüyle giriş çıkışlar konusunda bu yönde bir düzenleme planlanmalıdır.